Film

Taras Bulba op BBC2

Op maandag 28 juli komt de Amerikaanse film uit 1962 "Taras Bulba" om 14.00 uur op BBC2. De film met in de hoofdrollen o.a. Tony Curtis en Yul Brunner is een soort Romeo en Julia verhaal en speelt zich af in het Oekraïne van de 18e eeuw.

Voor meer informatie over de film zie:

'Shik', een film op de Krim in de Belgische en Nederlandse bioscoop (juli, augustus 2003)

Het gebeurt niet vaak dat we een Oekraïense film bij ons in de bioscoop te zien krijgen. Nu is 'The Suit' maar voor eenvijfde Oekraïens - voor de rest is het een Russisch/Duits/Frans/Italiaanse productie van een Tadzjiekse regisseur – maar het geeft wel een prachtig feeëriek-realistisch beeld van de Krim.

Regisseur Bachtiar Choedajnazarov had in 1999 een internationale hit met "Luna papa", dat in een chaotische post-Sovjetsfeer in Centraal-Azië speelde. "Fantastisch realisme", zo noemde hij zijn absurde droombeelden in de harde werkelijkheid van de na-communistische Sovjet-Unie.

Hetzelfde procédé laat hij nu los op de Krim, meer bepaald op Sevastopol, waar drie nozemachtige jongens dromen van een krijtstreeppak dat in een luxewinkel hangt. Nadat ze het kostuum hebben bemachtigd, ondergaan ze om beurten allerlei avonturen en gebeurtenissen.

De verhaallijnen zijn niet zo strak als in "Luna Papa", maar Choedojnazarov brengt zijn film met vaart, kleur en aanstekelijk gevoel voor het absurde. Met de Krim, zijn lucht, regen, zee en mist in een schitterende hoofdrol.

"The Suit" (Russische titel: Shik) draait nu in België, en vanaf 21 augustus in Nederland.

Zie De Filmkrant van juli-augustus voor een uitvoerige recensie van The Suit door hoofdredacteur Dana Linssen.

Extra informatie kunt u vinden op:

Schrijver Andrei Koerkov presenteert film in Brussel op 10 mei

In het kader van het programma "Literair rendez-vous" presenteert het Filmmuseum in Brussel aanstaande zaterdag 10 mei om 22.00 uur de film "Een vriend van de overledene", een Frans-Oekraïense co-productie van regisseur Vjatsjeslav Chrisjtofovitsj uit 1997. In deze gitzwarte satire op het post-communistische Oekraïne huurt een gedeprimeerde schrijver een huurmoordenaar in om hem om zeep te helpen.

De film wordt gepresenteerd door de Oekraïense schrijver Andrei Koerkov, die het scenario van de film schreef. Koerkov is in Nederland bekend door zijn succesvolle roman Picknick op het ijs (zie Oekraïne Magazine Zomer 2000 en mededeling website 19 april 2003).

Filmmuseum
Paleis voor Schone Kunsten, Baron Hortastraat 9, 1000 Brussel
tel: 00-32-2-5078370.

Meer informatie over de film "Een vriend van de overledene" kunt u vinden op

Odna

(Alleen / Seule / Solo / Allein)

USSR 1930/1931

Scenario en regie:
  • Grigori Kozintsev, geboren 22 maart 1905 te Kiev, overleden 11 mei 1973 Leningrad (St. Petersburg)
  • Leonid Trauberg, geboren 17 januari 1902 te Odessa, overleden 14 november 1990 te Moskou.
Originele muziek:
  • Dmitri Sjostakovitsj, geboren 25 september 1906 te St. Petersburg, overleden 9 augustus 1975 te Moskou

Voorstellingen

  • 12 april 2003 Den Bosch, Theater aan de Parade: wereldpremiére
  • 15 april 2003 Utrecht, Vredenburg
  • 16 april 2003 Parijs, grand amphithéatre de la Sorbonne

Op 6 april zal in Kunst moet Zwemmen (VPRO-tv, NL 3 17.00-18.00 uur) aandacht worden besteed aan Odna.

Odna

Synopsis

Een jonge onderwijzeres uit Leningrad (magnifiek gespeeld door Jelena Koesmina) krijgt van de Staat opdracht in het Altaigebergte (op de grens van Siberie, Kazakstan en Mongolie) een schooltje te stichten voor een analfabeet herdersvolk. Zij gaat er met tegenzin heen en ondervindt veel weerstand van de plaatselijke Bei, een 'koelak' (grondbezitter, kapitalist), een veehandelaar en de leider van de plaatselijke sovjet. De jonge vrouw ontwikkelt zich van een schoolmeisje tot de onverschrokken heldin van de herders, de jonge moeders en hun kinderen. Ze overleeft haar missie in deze koude uithoek van de USSR maar ternauwernood. Het drama wordt geniaal ondersteund door Sjostakovitsj gedreven muziek.

Op initiatief van de Stichting Film in Concert is een grootschalig werk (90 minuten) van Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975) in volle glorie gerestaureerd.

Sjostakovitsj componeerde in 1930 een uitvoerige partituur (Opus 26, 44 nummers) voor groot orkest, fanfare binnen het orkest (banda), koor (SATB), drie vocale solisten (en keelzanger), orgel en theremin voor de zwijgende film Odna ('Alleen'), regie: Grigori Kozintsev en Leonid Trauberg. Dit aangrijpende meesterwerk uit de 'gouden tijd' van de Sovjet-Russische cinema, heeft een bizarre geschiedenis doorgemaakt:

  • 1930
  • Gedraaid en gemonteerd als zwijgende film
  • 1931
  • Uitgebracht als geluidsfilm
  • 1935/36
  • Om politieke redenen (wegens cultuurpessimisme) "gearchiveerd"
  • 1941
  • Deels verloren gegaan tijdens het beleg van Leningrad
  • 1967
  • Gerestaureerd door het Russisch staatsfilmarchief Gosfilmofond
  • 2002/03
  • Restauratie van de complete muziek door Mark Fitz-Gerald c.s.

    De Stichting Film in Concert vroeg de Britse dirigent Mark Fitz-Gerald (die eerder Sjostakovitsj' muziek voor de film Nieuw Babylon - Op. 18 - synchroniseerde en dirigeerde), om uit de bladmuziek van Odna die het beleg van Leningrad Odna overleefde (ongeveer tweederde van de partituur) en de originele soundtrack uit 1931 de volledige filmpartituur Op. 26 van Sjostakovitsj te restaureren.

    De erven / rechthebbenden en uitgevers van Dmitri Sjostakovitsj hebben aan Fitz-Geralds restauratie hun goedkeuring verleend. Namens de erven behield een compositieleerling en biograaf van Dmitri Sjostakovitsj, de Poolse componist Krzysztof Meyer de supervisie over de muziekrestauratie.

    De partituur van Odna is nooit eerder integraal en public uitgevoerd. Er heeft in 1931 slechts één uitvoering plaatsgevonden in een geluidsstudio in Kiev, zonder publiek. Er zijn wel suites uit het werk bekend geworden en op geluidsdragers uitgebracht (Kon. Concertgebouworkest, SO Berlin, etc).

    De integrale presentatie van film en muziek op zaterdag 12 april a.s. in het Theater aan de Parade te Den Bosch is dan ook de eerste wereldpremière van een grootschalig werk van Sjostakovitsj sinds 1983 (Opera De Gokkers, Wuppertal). Eregaste is Sjostakovitsj' weduwe Irina Antonovna.

    Er volgen nóg twee uitvoeringen. Op dinsdag 15 april in Vredenburg, Utrecht en op woensdag 16 april in het grote amfitheater van het hoofdgebouw van de Sorbonne, Parijs. De Parijse uitvoering wordt georganiseerd door de erven Sjostakovitsj en hun studiecentrum Centre Dimitri Chostakovitch (Paris La Défense).

    Het ontstaan van Sjostakovitsj' opus 26

    Odna werd in eerste instantie begin 1930 gedraaid en gemonteerd. Het was nog helemaal een zwijgende film met 'tussentitels' (tekstkaarten). Kozintsev & Trauberg vroegen Sjostakovitsj opnieuw als componist voor hun film. Hij schreef een partituur voor groot orkest, koor, sopraan, tenor en mezzo-sopraan, orgel en Theremin (een vroeg elektronisch instrument, gebaseerd op het manipuleren van radiogolven). Het orkest bevatte ook een afzonderlijk harmonie-ensemble van acht blazers, voor de marsmuziek in de film. De partituur was niet 'doorgecomponeerd' zoals Nieuw Babylon (opus 18) maar bestond uit 44 afzonderlijke nummers, zoals een 18de-eeuwse opera.

    Bekendheid kreeg de tenorsolo Kakaja choroshoja - "Wat Zullen Wij Gelukkig Worden!". Tekst en muziek kwamen van de muzikale regisseur Leonid Trauberg zelf, die het lied aan Sjostakovitsj dicteerde. Sjostakovitsj moet de partituur al helemaal of gedeeltelijk voltooid hebben, toen besloten werd Odna als geluidsfilm uit te brengen. Odna zou de overgang van de zwijgende cinema naar de moderne techniek markeren. Een van de thema's van het drama - de noodzaak van de technische vooruitgang - zou door de nieuwe geluidstechniek nog eens onderstreept worden. Dit betekende dat de reeds afgemonteerde film (locked print) nu moest worden aangepast. Er werd daarom een nieuwe montage gemaakt met beelden waarbij geen muziek maar ander geluid te horen was. Een van die scènes is het absurde gesprek van een man in een telefooncel, die met zijn vrouw over het avondeten en koetjes en kalfjes praat, terwijl de wanhopige Koesmina wacht tot hij uitgebeld is. Verder werden alledaagse straatgeluiden in de soundtrack opgenomen, een Mongoolse boventoonzanger, enkele monologen, stemmen door straatluidsprekers, een draaiorgel, etc. Bijna in alle nummers moest Sjostakovitsj wijzigingen aanbrengen toen Odna tot geluidsfilm werd getransformeerd. De muziekopnamen voor de uiteindelijke geluidsfilm werden (vermoedelijk) vroeg in 1931 gemaakt onder leiding van dirigent Nikolai Rabinovitsj. De instrumentatie is zeer origineel en varieert van een solo-fagot tot compleet koor en orkest. Het verhaal begint in Leningrad (acte I, II), waar de muziek de vrolijke wereldstad en Koesmina's geluk illustreert. De rest van het verhaal (acte III-VII) speelt zich af rond een herdersnederzetting op een vlakte in het Altaigebergte. Sjostakovitsj liet zich onder andere inspireren door de volksinstrumenten van het gebied. Op dramatische en pijnlijke momenten, als de eenzame Koesmina in zak en as zit, keert de 'gelukkige' muziek uit Leningrad terug. Het lied "Wat Zullen Wij Gelukkig Worden!" is zodoende een ironisch leidmotief geworden.

    Zeer belangrijk zijn zulke contrasten ook in de film zelf. Zoals het verschil tussen Koesmina's fantasie en wat zij in werkelijkheid voorgeschoteld krijgt. Bijvoorbeeld de keurige stadse leerlingen waar zij van droomt en de haveloze kinderen die zij in de herdersnederzetting in haar klasje krijgt.

    Bovenstaande tekst is ontleend aan het persbericht van

    Stichting Film en Concert, Theodore van Houten.
    Postbus 1
    4328ZG Haamstede
    0111-651101
    theodore@zeelandnet.nl

    Meer inhoudelijke informatie en foto's vindt u op de website: www.odna.org.

    Referenties