Bericht uit Oekraïne - Stage aan de universiteit van Zjitomir

door Bart van Hees

22 april 2003: Introductie

Bart van Hees Mijn naam is Bart van Hees en ik woon in Wageningen. Ik studeer daar aan de Universiteit van Wageningen. Onderdeel van mijn opleiding is een stage. Veel studenten gaan daarvoor naar het buitenland, naar Nieuw-Zeeland, Amerika of BraziliŰ. Voor mijn stage heb ik gekozen voor Oekraïne.
Ik heb altijd al interesse gehad voor landen in het oosten. Na 2 zomers in TsjechiŰ als reisleider te hebben gewerkt, wilde ik deze zomer stage lopen in een van de landen van de voormalige Sovjet-Unie. Via de Universiteit van Wageningen ben ik in mei 2002 in contact gekomen met Taras L. Kobzar. Hij werkt aan de Universiteit van Zjitomir. Gedurende dit jaar hebben we een stage besproken bij het bedrijf Ilvis Ltd. in Zjitomir. Echter, deze stage is enkele weken voor vertrek geannuleerd.
Ik ga nu werken aan de Universiteit van Zjitomir. Taras zal de begeleiding voor mijn stage verzorgen. De invulling van mijn stage wordt pas ter plekke bepaald. Vast staat echter, dat ik vijf zeer interessante maanden tegemoet ga.

Om te kunnen communiceren met de plaatselijke bevolking, ben ik begonnen met een cursus Russisch. Julia Khripko is van oorsprong Oekraïense en heeft mij bekend gemaakt met het Russisch. Door zelfstudie in Oekraïne en veel oefenen, hoop ik met de plaatselijke bevolking te kunnen communiceren.
De voorbereidingen voor mijn vertrek zijn zo goed als rond. Ik heb verschillende vaccinaties gehaald. Ik heb een uitnodiging ontvangen, waarmee ik mijn visum af kan halen en de busreis is geboekt. Ook heb ik een goed contact met Taras Kobzar en heb ik contact gelegd met Jan en Margreet van Beest. Zij wonen en werken in de stad Zjitomir (www.janenmargreet.org).
Ik vertrek met de bus op 17 mei naar Oekraïne. Daar staat me een grote uitdaging te wachten. Ik ben erg benieuwd wat Oekraïne te bieden heeft. Ik heb tot nu toe alleen nog maar over het land gelezen en dat is veelbelovend.

Ik wil graag een wekelijks verslag publiceren van mijn ervaringen en indrukken. Waar mogelijk zal ik dit illustreren met foto's. Ik hoop dat dit verslag een goede indruk geeft van het leven in Oekraïne. Ik wens u veel leesplezier.

19 mei 2003: Eerste bericht, 'Kennismaking met Zjitomir'

Mijn introductie vervolg ik met een eerste bericht uit Oekraïne. Vrijdagavond ben ik uit Nederland vertrokken. Na mijn vrienden, ouders en vriendin uitgezwaaid te hebben vertrok ik met de bus. Ik ben opgestapt in Antwerpen in een bus van Intercars Travel. Ik heb deze busreis geregeld via Simonse Tours in Nederland. In Antwerpen ontmoette ik een jongeman genaamd Maxim. Hij werkt als arts in Zjitomir en we hebben tijdens de busreis veel kunnen kletsen.

De reis ging goed. Bij de grensovergang hebben we maar een uur hoeven wachten, wat erg weinig is. Om 17.00 op zondag ben ik op het busstation van Zjitomir aangekomen. Daar heb ik Taras L. Kobzar ontmoet. We zijn met de taxi naar mijn appartement gereden.

Badkamer Het appartement is goed, maar wijkt in sterke mate af van wat wij in Nederland gewend zijn. Het bestaat uit een woonkamer met een bed, een keuken waar een boiler aanwezig is en een badkamertje. Het meubilair is erg oud. De prijs is naar Oekraïense begrippen hoog te noemen: 80 dollar per maand. De prijs is mede zo hoog, omdat ik een eigen geiser heb. Zonder eigen geiser bestaat een redelijke kans dat in de zomermaanden geen warm water aanwezig is. Toen ik eindelijk, na die lange reis, kon gaan douchen, was ik blij met mijn eigen geiser. Een lekkere warme douche (...) Echter, inschakelen van de warme kraan, resulteerde in een eerste golf van bruin water en vervolgens slechts stoom. Uiteindelijk werd het dus een koude douche.

Eenmaal in de stad, heb ik kennis gemaakt met het Oekraïense straatleven. Samen met Taras en een aantal studenten die het Engels beheersen, ben ik rondgeleid in de stad. Aan de ene kant vind ik gebouwen en straatleven erg interessant. Aan de andere kant, is de armoede overal zichtbaar.

In deze eerste dagen, zijn de simpelste dingen erg moeilijk. Maar, tot nu toe zijn de Oekraïners erg behulpzaam. Echter, in sommige situaties willen ze erg behulpzaam zijn, maar als je elkaar echt niet kan verstaan, kom je nergens. Dit duidt voor mij nog meer op de noodzaak om snel Russisch te leren.

Tot zover mijn eerste belevenissen in Oekraïne. Zoals in de introductie beloofd, zal ik wekelijks een stuk publiceren. Later deze week volgt dus meer.

Note van het webteam: indien u een berichtje naar Bart wil sturen, stuur deze dan naar webteam@oekraine.org dan sturen wij het door. Ook indien u zelf binnenkort in Zjitomir komt en Bart graag gedag wil zeggen, kunnen wij u aan zijn adres aldaar helpen.

26 mei 2003: Tweede bericht, 'Wennen aan het leven in Oekraïne'

Inmiddels ben ik een week in Oekraïne. Ik begin al wat gewend te raken aan het land. Aan de ene kant is het erg vermoeiend, door de nieuwe indrukken en het ontmoeten van allerlei nieuwe mensen. Aan de andere kant kom ik helemaal tot rust. Ik begin te merken dat de gemiddelde Oekraïner wat minder gehaast is dan de Nederlander. Bovendien heb ik hier, nu ik op stage ben, niet alle verplichtingen die ik in Nederland heb.

Het blijkt dat in deze stad ongeveer alles te koop is. In de eerste paar dagen had ik die indruk niet, maar inmiddels heb ik een winkel van vier verdiepingen gevonden, waar ongeveer alles te koop is. Deze week ben ik ook voor het eerst gaan koken. In mijn appartement was echter alleen één mes aanwezig en wat servies. Zodoende heb ik pannen, bestek en wat eten gekocht. Mijn eerste maaltijd heb ik nog redelijk Nederlands ingericht. Op straat verkopen oude vrouwen sigaretten en wat aardappels en groenten. Daarmee vullen ze hun pensioen wat aan. Ik heb wat aardappels en een kool gekocht, en samen met een worstje van de "gastronoom" heb ik een prima maaltijd gehad. Ik heb echter al gehoord dat ik beter de markt kan gaan verkennen. Dit is er echter nog niet van gekomen.

Trolleybus in Zjimtomir

Ik ben inmiddels al echt gewend aan het vele openbaar vervoer in de stad. Mogelijke middelen van vervoer zijn: trolleybus, bus, mini-bus "Marschrudka", tram en taxi. Al deze soorten van openbaar vervoer rijden erg frequent. Ik reis meestal met de trolleybus. Dit type vervoer is niet aan te raden voor mensen met claustrofobie: 100 mensen in de trolleybus is meer regel dan uitzondering! Maar door het vele aanbod is het openbaar vervoer erg goed te noemen.

In Zjitomir zijn ook twee Duitse studenten. Zij doen een stage aan de universiteit, net als ik. Samen met een aantal Oekraïense jongens, zijn we op zaterdag naar de sauna van de universiteit gegaan. Dat was erg leuk. De sauna werd heet gestookt tot wel 105 graden. Na een flinke portie zweten, bracht een zwembadje met koud water even verkoeling. Dan even tot rust komen en wat kletsen en weer de hitte in. Om het nog eens extra warm te maken, was een emmer gevuld met water en gebonden berketakjes. Deze bundel takjes werd gebruikt om water op de hittebron te gooien, om de geur van de berk te verspreiden en om dode huidcellen van onze ruggen af te slaan! Zo heb ik weer kennisgemaakt met één van de Oekraïense gebruiken.

In mijn komende verslagen, zal ik meer van deze Oekraïense gebruiken de revue laten passeren. Ik ga nu weer een week tegemoet met nieuwe indrukken en ervaringen en bovendien komt mijn Nederlandse vriendin Kirsten op bezoek. Deze week zijn een aantal opmerkingen over vliegveld Kiev Borispol gepasseerd op de mailinglist van SPSN-O, welke nuttig zijn wanneer Kirsten aankomt op het vliegveld.

4 juni 2003: Derde bericht, 'Bezoek, natuur, kloosters en een toevallige ontmoeting'

Ik kan jullie weer op de hoogte stellen van een week belevenissen in Oekraïne. Ten eerste is het onderwerp van mijn stage ingevuld. Ik ga meelopen met de leerstoelgroep informatica van de universiteit. Daar ga ik werken aan een Engelse versie van de website van de universiteit. Een interessant onderwerp en ik kan mijn tijd flexibel indelen. Totaal werk ik 15 weken aan dit onderwerp. De rest van mijn verblijf kan ik inrichten met excursies!

Zoals ik vorige keer berichtte, kwam mijn vriendin afgelopen week per vliegtuig naar Oekraïne. Ik ben naar Kiev gereisd in een zogenaamde Marschrudka, een mini-busje waar ik al eerder over vertelde. Zij rijden 130 km naar Kiev, voor slechts 9 hrivna (EUR 1,50) per persoon. Samen zijn wij naar Zjitomir gereisd. In deze week heb ik twee dingen laten zien, die Oekraïne heel mooi maken....

Ten eerste de mooie natuur. Mijn indruk van Oekraïne is slechts gebaseerd op twee weken aanwezigheid, maar ik zie een land met een rijke natuur. Onderweg van Kiev naar Zjitomir valt dat al op. De stad Zjitomir wordt gekenmerkt door veel groen in de stad. Aan de rand van de stad ligt de rivier "Teteriv". Een middag of avond bij deze rivier is een leuke tijdsbesteding. Niet alleen door de fles bier, of het leuke gezelschap, maar ook door de prachtige natuur. Mijn begeleider Taras zegt, dat het land in de winter er echt grijs uitziet, maar in de zomer is het in ieder geval prachtig!

De toevallige ontmoeting in Kiev; van links naar rechts: twee 'onbekenden', Chris en zijn vrouw, met daarnaast Bart en Kirsten

Ten tweede zijn we ook naar een aantal orthodoxe kerken geweest. Op zondag zijn we met een groep studenten naar een klein klooster, net buiten Zjitomir gereden. We zagen de monniken, de vele iconen en een prachtige kathedraal!
Op maandag zijn we naar Kiev gegaan. Zo pitoresque als het klooster bij Zjitomir was, zo groots en indrukwekkend is "Lavra". Dit klooster is meer dan 1000 jaar oud. Het bestaat uit meer dan 100 gebouwen. Velen daarvan zijn bedekt met immense gouden koepels. Het geheel is bijzonder indrukwekkend. Op het terrein lopen veel monniken, maar ook veel toeristen. Bijzonder interessant zijn de ondergrondse gangen, onder het klooster, waar gemummificeerde lichamen liggen. Het complex ligt midden in de stad, aan de rivier de Dnjepr. Helaas was op dit complex geen Engelstalige informatie, behalve dan het bordje "exit", maar dit klooster mag een bezoeker aan Oekraïne niet missen!

Ook zijn we naar de kathedraal van St. Sopia geweest. Bij de ingang, hoorden we ineens Nederlanders spreken. Ik sprak ze aan met "Waar je ook komt in de wereld, overal Nederlanders...". Het bleken twee Nederlandse touristen en Chris Jobse en zijn vrouw! Twee van de reporters aan "Bericht uit Oekraïne" zijn elkaar dus tegengekomen, wat een toeval!

Na veel natuur en veel orthodoxe kerken gezien te hebben, is Kirsten weer naar Nederland gevlogen. Ik zelf heb een volgende excursie op het programma. Samen met twee Duitse studenten, ga ik de komende dagen naar Odessa.

Extra info van het webteam:

11 juni 2003: Vierde bericht, 'Vier dagen in Odessa'

In het vorige bericht kondigde ik een excursie naar Odessa aan. Samen met Thomas en Kai ben ik woensdagavond naar de trein gegaan, voor een reis van ongeveer 10 uur. Het was een ontzettend lange trein, waar we drie plaatsen in een slaapcoupe hadden. Elke wagon heeft een conducteur, die zorgt voor beddengoed en koffie/thee. Naast deze vrij luxe coupe's, zijn er ook wagons met alleen maar stoelen. Echter, na wat angstaanjagende verhalen daarover gehoord te hebben, hadden we besloten een comfortabele slaapcoupe te nemen.

Theater in Odessa De volgende ochtend kwamen we aan in Odessa. We werden verwelkomd door Dennis, een kennis van Kai. Hotels zijn erg duur in Odessa (orde van grootte: 50 euro p.p.p.n.), maar er is een goed alternatief: tientallen vrouwen hebben ruimte in eigen huis en bieden op het perron een goedkope kamer aan. Echter, Dennis was vastbesloten ons uit te nodigen in zijn huis. Behalve een kennismaking met de stad, hebben we kennisgemaakt met de Oekra´ense gastvrijheid. Bij aankomst in de ochtend stond de tafel in het huis van Dennis vol met eten. Dennis en zijn moeder wilden dat we ongeveer aten tot we er bij neervielen. Bij dit stevige ontbijt werd bier en een borrel gedronken. Wodka met kersensap, nog geen pure wodka, 't was nog vroegů! De gastvrijheid was onuitputtelijk, we konden daar slapen en kregen goed eten. We voelden ons daar bezwaard onder, maar in Oekra´ne is daar geen sprake van: als je gasten hebt, moet je goed voor ze zorgen!

Met een gevulde maag, hebben we Odessa verkend. We zagen een levendige stad, met veel kunst en cultuur. Cathedralen, veel bouwstijl van rond 1900, beeldhouwkunst en een prachtig theater. In dit theater zijn veel opera en balletvoorstellingen. Vrijdagavond zijn we naar de balletvoorstelling "La Bandera" gegaan. De voorstelling was leuk, maar vooral het gebouw is ontzettend mooi. Echt de moeite waard! Ook zijn in Odessa talrijke musea.
Behalve een stad met cultuur is Odessa ook echt een badplaats. Vele uurtjes hebben we genoten van het stralende weer en de schone zee. Helaas is het strand niet zo schoon, er is geen geld om het te reinigen. En, waar strand is, zijn ook disco's! Op de zaterdagavond hebben we ook deze bezocht. Ik had bij vertrek naar Oekra´ne, nooit gedacht dat ik in zo'n moderne disco zou komen! Een heel ander gezicht van Oekra´ne, als wat ik in Zjitomir zie.

Na vier dagen Odessa zijn we weer terug gegaan naar Zjitomir. Daar begint een week hard werken aan mijn opdracht, ondanks het zomerse weer buitenů

16 juni 2003: Vijfde bericht, 'Russisch leren en naar de markt'

Afgelopen week was vooral gevuld met werk op de universiteit. Ik heb eindelijk een permanente werkplek en bovendien worden een aantal programma's voor mij ge´nstalleerd. Computersoftware is hier gemakkelijk en goedkoop beschikbaar. Met deze programmatuur ga ik een nieuwe layout voor de pagina van de universiteit opzetten.

Behalve deze opdracht, besteed ik minimaal twee uur per dag aan het leren van Russisch. Afgelopen week heb ik drie uur les gehad van Sveta, de vrouw van Taras. Zij is docente Engels aan de universiteit. Als leermateriaal gebruik ik "Paspoort naar Rusland". In dit Nederlandse leerboek wordt de Russische taal uitgelegd. Ik vind het een flinke kluif, dat Russisch!
In het Russisch zijn een flink aantal dingen anders dan in onze taal. Zo is er een ander alfabet, zes naamvallen en uitgangen van woorden die telkens weer veranderen! Tijdens de lessen met Sveta, lees ik de stof in het Nederlands, krijg ik toelichting in het Engels en leer ik Russisch.
Markt Het resultaat van deze inspanningen is voorlopig nog geen vloeiend Russisch. In de winkels kan ik mij verstaanbaar maken en een simpele conversatie met mijn huisbazin lukt, samen met een hoop handen en voetenwerk. Maar, bij een gesprek tussen twee Oekra´eners, of bij specialistische vragen in de winkel, is er nog geen touw aan vast te knopen. Daar zijn nog een aantal maanden hard studeren voor nodigů

Afgelopen week ben ik twee keer boodschappen wezen doen op de markt: de "Bazar". De rol van de markt is hier veel groter dan in Nederland. Oekra´eners kopen niet alleen bij de winkeltjes die over de stad verspreid zijn, maar de meeste dingen worden op de markt gekocht. In Zjitomir staat de markt centraal in de stad, op een terrein wat ik schat op drie voetbalvelden. Daar staan kraampjes van 2 bij 3 meter naast elkaar.
Op de Bazar schuifelt iedereen in hetzelfde tempo. Het is erg druk, en mijn hand leg ik op mijn portemonnaie. Je kan het zo gek niet bedenken of het wordt hier wel verkocht. Groenten, brood, huishoudelijke artikelen, maar ook kuikentjes en een nest jonge honden om mee te fokken. De vleeshandelaren staan in een grote hal. Je kijkt je ogen uit: met een bijl wordt een poot bewerkt, kippevleugels, kilo's vet en veel orgaanvlees.
Ook ik heb het een en ander gekocht op de markt. Zo dadelijk ga ik aan de slag om voor mijzelf een lekkere maaltijd op tafel zetten. De ingrediŰnten heb ik van de markt. Het doet nog wel een beetje Nederlands aan: aardappels, worteltjes en een kippepoot! Verder heb ik een nieuw gezelschap op de markt gekocht, want ik meldde al: je kan er van alles kopen! Zo ook een mooi parkietje voor in mijn appartement!

24 juni 2003: Zesde bericht, 'Verjaardag'

Ik ben meer dan een maand in Oekra´ne en 't begint al wat te wennen. De eerste weken, word je verbaasd door de andere beelden die je ziet ten opzichte van Nederland. Een hoop dingen zijn nu vrij normaal, terwijl het in het begin toch voor wat verbazing zorgde. Daarom zal ik in deze serie ook op latere momenten aandacht schenken aan dingen die me in het begin opvielen.
Een van die dingen is de kwaliteit van het gebit. Het aanbod van tandpasta is op de markt aanzienlijk te noemen, maar toch een groot verschil met Nederland. Zo ben ik nu al redelijk gewend aan alle gouden tanden bij de mensen, die zijn er namelijk heel veel. Bij sommigen gaat de zon schijnen, op het moment dat ze hun mond open doenů

Verjaardag Dan nog even een belevenis: een Oekra´ense verjaardag. Taras Kobzar, mijn contactpersoon aan de universiteit, vierde zijn verjaardag. De gasten zijn te zien op de foto: v.l.n.r.: Oma, opa, Sveta, Pavlik, opa, Taras en ik. Bij binnenkomst gingen we meteen aan tafel. Daar konden we ons te goed doen aan een flinke maaltijd. De Oekra´ense tafel wordt gekenmerkt door een overvloed aan eten, zo ook bij familie Kobzar. Maar, waar gefeest wordt, is ook wodka. De glazen werden gevuld en ik kon me te goed doen aan al het lekkers. Terwijl werden verhalen uitgewisseld over het verschil in culturen. Taras is namelijk in Nederland geweest en wist ook Nederland te beschrijven; "Nederland is als een museum."

Wat heb ik allemaal al geleerd aan Oekra´ense gebruiken? Laat ik een paar dingen noemen. Ten eerste het handen geven. Ik weet dat dit niet alleen typisch Oekra´ens is, maar het viel mij zeker wel op! Waar wij Nederlanders slechts af en toe iemand een hand geven, doen ze het hier aan de lopende band. Echter, de vrouwen geven geen hand! Stel je voor: je komt in een gezelschap waar je twee jongens kent. Die schud je de hand, evenals alle andere jongens. Niet om kennis te maken, maar gewoon om te groeten. De meisjes sla je gewoon overů
Dit werd bij de verjaardag aan tafel besproken en werd uiteindelijk bezegeld met een toost door mij. Eveneens een gebruik! Iedere keer als het glas geheven wordt, spreekt iemand uit het gezelschap een toost. Behalve de derde keer. Deze toost is altijd hetzelfde. Alle mannen gaan staan en toosten op de vrouwen. Dit was de tweede keer, dus mijn toost luidde: "ůop het kennismaken met de gebruiken van verschillende culturen"!

Inmiddels was de maag goed gevuld met het lekkere eten. Een moment later, kwam de rÚst van de maaltijd uit de keuken: aardappels en kip. Zo kan je aan een Oekra´ense tafel Úcht je buikje rond eten. Na de taart en de koffie was het tijd om naar huis te gaan. Voldaan van een echte Oekra´ense verjaardag.

1 juli 2003: Zevende bericht, 'Afval en concert'

In mijn vorige bericht besteedde ik al aandacht aan een aantal gebruiken, die ik hier in Oekra´ne tegen kom. Laat ik daar nog wat meer over vertellen.
Ik vertelde al over het schudden van vele handen. Echter, pas op! Als je in Oekraïne iemand ontmoet, geef dan geen hand terwijl je nog in de deuropening staat. Ga eerst naar binnen, en geef daar pas een hand. Een voorwerp overhandigen, gebeurt ook nooit boven een drempel.

Afval op straat Dan vertel ik nog iets over wat me hier ontzettend opvalt. Het gemak waarmee mensen afval neergooien op straat is onbegrijpelijk voor mij. OkÚ, in Nederland zijn er ook een hoop sloddervossen, maar hier lijkt het echt niemand te interesseren. In de stad staan weinig prullebakken, waardoor mensen kiezen voor het eenvoudigste: gewoon op straat neergooien. Maar, iedere ochtend wordt alles weer netjes geveegd door een horde mensen in rode outfit. Misschien is het vanuit het oogpunt van werkgelegenheid goed voor de stad, maar ik vind het erg storend.
Wat nog veel erger is, is dezelfde situatie in de natuur. In sommige stukken bos, is geen vierkante meter zonder een stuk afval. Maar, daar wordt het afval niet opgeruimd. Al dat afval in de natuur, is voor mij een doorn in het oog!
EÚn soort afval wordt waanzinnig goed opgeruimdů de lege bierflessen. Omdat er een paar cent statiegeld op zit, houden vele "bßboeshka's", oftewel oma's, zich bezig met het verzamelen van die flessen, als aanvulling op hun pensioen. Als je op de boulevard een pilsje drinkt met wat vrienden, komt bßboeshka al voor de fles leeg is vragen, of zij de flessen naderhand mag hebben. Geen bßboeshka in de buurt? Geen probleem: zet de fles maar neer en hij wordt later opgeruimd, gegarandeerd!

Afgelopen zaterdag was de Dag van de Oekra´ense Grondwet. Wanneer een feestdag in het weekend valt, heb je in Nederland gewoon pech. In Oekra´ne is het systeem als volgt: als een feestdag in 't weekend valt, is de eerstvolgende maandag een vrije dag! Een mooi systeem mijns inziens. Misschien moeten we dan ook maar in Nederland invoerenů.
Op zondag was de dag van de jeugd. Een afdeling van het gemeentebestuur had gezorgd voor een activiteit: een concert. Dit vond plaats op het centrale plein in Zjitomir. Het plein was afgezet door een immens aantal agenten. Op het plein stonden honderden mensen te zingen en te dansen op de populaire Oekra´ense muziek. Het was een leuk concert en enkele nummers herkende ik van de radio. De show werd afgesloten met een groots vuurwerk. Het concert was helaas al om 22.00 afgelopen waarna iedereen huiswaarts ging, zo ook ik.

8 juli 2003: Achtste bericht, 'Stereotypen: wodka en mooie vrouwen'

"Wat vind je van onze wodka, en van onze vrouwen?" is één van de eerste vragen die een buitenlander in Oekra´ne krijgt voorgelegd. Ze doelen op de twee stereotypen van Oekra´ne. Het zijn ook begrippen waarmee de Oekra´ner geassocieerd wÝl worden. Ook ik kreeg die vragen voorgelegd en ik zal nu proberen op deze vragen antwoord te geven.

Wodka 'Zjitomir' Bij wodka zijn er twee aspecten die ik kan bespreken. Ten eerste de smaak van de wodka, nou dat zit wel goed hoor. Mijn eerste idee was dat je voor de prijs van Ç 1,50 niet veel kon verwachten, maar 't smaakt best goed. Ten tweede het gebruik van wodka. Daar kan je in Oekraine wel een boek over schrijven. Laat ik een paar dingen noemen. Je ziet wodka als een rode draad door het leven van de Oekra´ner lopen. Bij elke gelegenheid wordt wodka gedronken en vele mensen drinken het zelfs dagelijks. In de winkels is het aanbod groot. In Zjitomir wordt het meest het streekeigen merk Zjitomir gedronken (zie afbeelding). Het drinken van wodka gaat echter wel met een aantal tradities gepaard. Een fles wordt bij voorkeur in een groep gedronken, met meer dan drie personen. Een fles wordt niet half opgedronken. Als de fles leeg is, mag hij ook niet op tafel blijven staan, dat impliceert immers dat mensen nog zouden willen, terwijl de fles leeg is.
Er zijn momenten waarop de negatieve kanten van de drank sterk naar voren komen. Mensen op straat moeten worden afgevoerd en het valt af te vragen of sommige mannen helder genoeg zijn om beslissingen te nemen. Het is ook af te vragen of een wegwerpbekertje gevuld met wodka nou echt goed is voor de gezondheid.
Genoeg om nu tot een oordeel met betrekking tot de wodka te komen. De wodka is goed, en ook de tradities daaromheen zijn het behouden waard, maar het excessieve gebruik ervan keur ik af.

Dan het tweede deel van stereotyp Oekraïne: de mooie vrouwen. Als je naar de toekomstdroom van een Oekraïens meisje vraagt, zullen velen zeggen dat ze graag een rijke man willen trouwen. En hoe sla je een rijke man aan de haak? Je moet er zo aantrekkelijk mogelijk uit zien!

De dames willen zo goed mogelijk voor de dag komen. Ze dragen make-up en sexy kleding. Maar, niet alle kleding valt bij mij als westerling in de smaak. De blouses zijn vaak doorschijnend, wat hier als sexy wordt ervaren. Ik vind het ronduit geen gezicht. Om het geheel nog wat kracht bij te zetten, stappen de dames op hoge hakken rond. Hoe ze dat af en toe voor elkaar krijgen, op die ongelijke voetpaden, is voor mij een wonder. Over make-up mogen de meningen verschillen, maar sommige Oekraïense dames denken "hoe meer hoe beter", terwijl ik vind "hoe minder hoe beter!".
Maar, behalve deze kritiek moet ik toegeven dat een aantal dames bijzonder aantrekkelijk is. Als ik met vrienden op een bankje in de zon zit, komt er heel wat schoons voorbij gelopen. Voor die sexy slavische dames zijn al heel wat van die rijke westerlingen gevallen. Bij het bericht dat ik uit Nederland kwam, werd ik ook in het rijtje van rijke westerlingen geschaard. Maar, ik maar een arme student!
Tijd om antwoord te geven op de vraag "Wat vind je van onze vrouwen?". Ik had mijn antwoord klaar: "Ze zijn mooi, maar niet zo mooi als mijn vriendin". De Oekra´ense dames waren teleurgesteld, dat was voor hun geen bevredigend antwoord.

Zo blijkt dat de stereotypen wodka en mooie vrouwen geen loze stereotypen zijn. Het zijn twee dingen, waar je in Oekra´ne dagelijks mee wordt geconfronteerd, gelukkig meestal op een plezierige wijze!

Dan in vogelvlucht nog even mijn huidige bezigheden. De Duitse studenten Kai en Thomas zijn naar Duitsland vertrokken. Ik ben deze week op de universiteit aan het werk geweest. Volgende week ga ik wat dieper in op de voortgang van mijn opdracht.

15 juli 2003: Negende bericht, 'Stageopdracht en vis eten'

In mijn vorige bericht heb ik beloofd mijn opdracht aan de universiteit wat toe te lichten. Onderdeel van mijn studie in Wageningen, is een aantal informatica-vakken, waarin ik heb geleerd te programmeren. Tijdens mijn tweede week in Oekra´ne heb ik Professor Samotokin gesproken, die graag wilde dat ik met mijn kennis over informatica een internet-pagina ging bouwen. Hij wilde een Engelse versie van de pagina van de Universiteit. Uiteindelijk zijn we overeengekomen dat ik een rapport ga schrijven, waarin ik aanbevelingen maak voor het opzetten van zo'n website, gebaseerd op het begrip Usability. Dat begrip betekent vrij vertaald 'gebruiksvriendelijkheid'.

Vissen te koop op straat Nadat ik enkele weken hiermee aan de slag was, heeft dezelfde Professor voorgesteld het onderwerp te wijzigen. Prof. Samotokin gaat een Europees project leiden. Aan dit project wordt een Engelstalige website gekoppeld. Aan mij de vraag of ik zou willen werken aan een site voor dit project, in plaats van de site van de Universiteit. De aard van werkzaamheden wordt daarmee wat praktischer, maar dat is niet bezwaarlijk bij een stage, aangezien het gaat om praktische vaardigheden ontwikkelen. Inmiddels heb ik twee boeken besteld bij Amazon.com over Usability, die ik ook in deze nieuwe opdracht goed kan gebruiken. Ik zal de pagina opbouwen volgens aanbevelingen en richtlijnen die in die boeken staan. Daarmee blijft mijn stageopdracht genoeg wetenschappelijk karakter houden.

Ik heb een werkplek aan de universiteit en ga binnenkort wat gesprekken voeren met belanghebbenden. Dan zullen een aantal ontwerpkeuzes gemaakt worden. Met deze opdracht ben ik overdag bezig. 's Avonds is dan nog tijd genoeg om Oekra´ne goed te leren kennen. Zo ook afgelopen week weerů

Op dinsdag was ik aan het koken. Het werd goed gevulde macaroni en over vijf minuten zou het klaar zijn. Plotseling, de bel. Aan de deur stond Antonina, mijn huisbazin. Ze vroeg of ik bij haar langs zou komen. Dat doet ze wel vaker en ik wilde graag op haar uitnodiging ingaan. Ik legde uit dat ik eerst ging eten en daarna langs zou komen en ik wees op de pannen op het vuur. NEE, zei ze, en resoluut draaide ze de pitten uit! Ik dacht, "wat krijgen we nou", maar volgde haar naar haar appartement. Daar waren haar twee zonen, de ene met zijn vrouw. Toen werd alles duidelijk: de zoon van Antonina vierde zijn verjaardag, en ik was uitgenodigd! Een bordje en een borrel stond al klaar. Dus: aanschuiven en lekker eten. Vervolgens de hele avond in 't Russisch gekletst, aangezien niemand in het gezelschap Engels spreekt. Het was een hele leuke avond en mijn macaroni heb ik de volgende dag maar opgegeten.

Woensdagavond had ik afgesproken met een paar vrienden. Op veel plaatsen in Zjitomir, verkopen vrouwen vis op straat. Wij hebben ook enkele vissen gekocht. Het gaat om gedroogde of gerookte zoute vis. Ik heb menig Oekra´ner al met zo'n vis in de weer gezien terwijl ik mij afvroeg 'Hoe eet je in hemelsnaam zo'n vis?'. Voor degene die nog naar Oekra´ne gaat, hier volgt een korte handleiding:

  1. breek de kop en alle vinnen eraf
  2. trek het vel er aan beide kanten af
  3. breek stukken vis met graat af, peuzel de graat eruit en bijten maar
De vis is erg zout en hard. Het vult absoluut niet, dus voor de honger is het niet. Waarvoor dan wel? Zo'n zoute vis is lekker bij een biertje en je kan er flink mee bezig zijn. Alleen 't kauwen al kost veel moeite, want helemaal graatloos krijg je hem niet. Met het eten van de vis ging ik niet zo ver als mijn buurman: die at de graat en de kop gewoon mee op.

21 juli 2003: Tiende bericht, 'Ontspanning'

Zoals vorige week verteld, ben ik gedurende de dag bezig met mijn opdracht op de Universiteit. In het weekend is het tijd voor ontspanning. Wat valt er allemaal te doen in Zjitomir? Laat ik zeggen wat de meeste mensen doen: "have a rest", wat vrij vertaald "rustig aan doen" is in het Nederlands. Dat houdt voor velen in, dat ze televisie kijken, een boek lezen en ontspannen rondom het huis.

Maar, behalve deze ontspanning, kan je ook de stad ingaan. Veel mensen kiezen dan voor een museum of gaan naar de boulevard. Deze boulevard is gebouwd in de Sovjet-tijd en is ook specifiek als het rustcentrum van Zjitomir ingericht. Samengevat kunnen de mensen hier lekker van hun vrije tijd genieten.
Afgelopen weekend heb ik wat tijd doorgebracht bij deze boulevard. Veel mensen wandelen tussen de hoge bomen en aanschouwen de mooie fonteinen. Aan het einde, bij de rivier, is een plaats waar je een waterfiets kan huren, waar de foto van getuigt. Bart op de waterfiets

Tijdens het zonnige weer, informeerde ik naar de vakantieplannen van enkele Oekra´ense studenten. Waar wij Nederlanders massaal met de tent of caravan op pad gaan, wordt de Oekra´ense vakantie vooral thuis besteedt. Zo rust men uit tijdens de zomer. Ook zijn er mensen die een "datsja" oftewel zomerhuis bezitten. Zij werken aan hun datsja en kunnen zo de stad ontvluchten, en bijkomen op het platteland. Rond iedere stad staan vele "datsja's" bij elkaar, enkele kilometers buiten de stad.

Tenslotte is het mogelijk naar een sanatorium te gaan. Deze herstellingsoorden zijn ook afkomstig uit de Sovjet-tijd en bieden mensen een georganiseerd programma aan. Dat bestaat uit het bezoeken van vele medische afdelingen. Zo'n afdeling bestaat uit een sauna, je kan aan de zuurstofslang en in een radon-bad. Zo'n bad met de radioactieve stof radon, helpt o.a. tegen reuma. Professor Samatokin heeft mij meegenomen naar een dergelijk sanatorium en heeft mij rondgeleid. Een erg interessante excursie.

Dit gaf dus een overzicht van de manieren waarop de meeste Oekra´ners hun vakantie doorbrengen. Komende week heb ik ook vakantie en ga deze week al reizende doorbrengen. Samen met mijn vrienden Willemijne en Sander ga ik naar Kiev en L'viv. Volgende week kan ik berichten over deze twee interessante steden.


Voor bericht 11 en verder, klik hier.