Bericht uit Oekraïne - Vrijwilligerswerk in kindertehuis in Dnipropetrovsk

door Suzanne Bruin

2 juni 2003: Introductie

Mij was gevraagd wat te schrijven over mijn verblijf in Oekraïne. Ik zal me, zoals dat hoort, allereerst even voorstellen. Mijn naam is Suzanne Bruin en ben 22 jaar. Sinds begin mei ben ik in het land dat u op de een of andere manier interesseert. Ik ben hier gekomen om vrijwilligerswerk te doen. Dit doe ik in samenwerking met EVS (European Voluntary Service, zij subsidiëren de handel), Stichting VIA Nederland en Alternative-V. Deze laatste twee zijn non-profit organisaties die werken met jongeren; zij zorgen voor een goede voorbereiding en zijn er voor je indien je problemen mocht hebben.
Ik werk nu in een Djetskidom (kindertehuis) in Dnipropetrovsk voor kinderen met een lichamelijke handicap. Het internaat is gelegen op het terrein van een klooster, wat over het terrein lopen een speciale sfeer geeft. Nonnen lopen heen en weer en gisteren hoorde ik buiten a-capella gezang.

Suzanne Bruin Voordat ik aan mijn 'project' begon, heb ik een week doorgebracht in Kiev. Dit vanwege medische keuring die je verplicht bent te doen, wanneer je hier met bijvoorbeeld kinderen gaat werken. Echter het grootste deel van mijn weekje Kiev heb ik besteed aan mijn 'on-arrival training'. Deze was intensief, maar ontzettend nuttig; oriëntatie op cultuur, voorbereiding op wat je te wachten staat of zou kunnen staan en natuurlijk taallessen! Thuis wel zelf al wat aangeklungeld, maar het blijft nu nog bij wat simpele conversaties - alhoewel ik wel verbetering merk, dat kan ook haast niet anders want een andere taal dan Russisch hoor ik bijna niet. Bovendien ben ik samen met het meisje waar ik logeerde in Kiev naar haar Datcha (buitenhuis, vrij gebruikelijk om te hebben voor mensen uit de stad) geweest.
Na een busreis van bijna 4 uur, in een oude bus, op een typisch Oekraïense weg (is u misschien wel bekend?), vond ik het heerlijk om weer buiten te zijn. Wat hadden wij een lief buurvrouwtje, zij kwam aanzetten met ingemaakte augurken en met worteltjes. Je krijgt wel een idee van het leven op het land als je een paar dagen doorbrengt op zo'n Datcha. Deze verschilde overigens in niets van een gewoon Oekraïens plattelandshuisje, met haar typische kacheloven, waar je ook op kunt koken. Het leven is minder gecompliceerd, maar (zeker zonder goede voorbereidingen) ontzettend zwaar in de winter. Maar goed, nu was het ontzettend warm en dan ook heerlijk om jezelf te badderen onder een bloeiende bloesemboom, met in de verste verte niemand om je heen!

Met de kinderen in het tehuis kan ik goed overweg. Communiceren met de kids lijkt op de een of andere manier veel makkelijker te gaan dan met de 'staff' hier. Zij voelen geen drempel - de volwassenen houden meer afstand. Zeker nu ik de taal nog niet goed beheers, zijn de kinderen heel behulpzaam en inventief. Volwassenen zijn erg snel geneigd harder te praten of te stoppen met praten wanneer je ze niet begrijpt, terwijl het erg leerzaam is als ze gewoon proberen te communiceren met je. In het kindertehuis waar ik werk woon ik ook, ik heb een erg grote kamer gekregen met een eigen wasbak en zelfs een tv. Waarschijnlijk willen ze mij het beste aanbieden omdat ik hun 'gast' ben, maar eigenlijk had ik met minder ook genoegen genomen.
De kinderen verschillen in de leeftijd van 5 tot 17, de oudste is echter 21, hij is blijven hangen en is nu onze technicus. Ze hebben allen verschillende beperkingen, van het missen van bepaalde lichaamsdelen, ernstige misvormingen, slecht kunnen praten, lopen, hebben een vorm van spacisme etc.

Sinds dat ik hier ben deed de lift het niet, dus dat was een gehijs voor ons en een geklungel voor degene die zich moeilijk kunnen bewegen. Gelukkig werkt de lift sinds gisteren weer! Het is best shockerend de kinderen te zien, dat vond ik vooral in het begin. Ook weet je dat hun leven erg moeilijk zal worden, hier zijn ze nog zo beschermd en de wereld buiten is zo hard. Hun situatie in Oekraïne zal ook niet hetzelfde zijn als dat van lotgenoten in Nederland.
Ik wil graag helpen en de kinderen de aandacht geven die ze verdienen, ik wil ze er voor ze zijn en ik merk wel dat ze het reuze interessant vinden allemaal. Ze willen mijn kamer bekijken, vragen om foto's van thuis, vinden mijn ketting zo mooi, willen woorden in het Engels leren - kortom ze willen al je aandacht, wat eigenlijk alleen maar positief is.
Op dit moment kan ik moeilijk zeggen wat ik hier zal leren en wat ik de kinderen hier kan geven. Maar een bijzondere ervaring wordt het vast en zeker.

22 juni 2003: Internationale dag van het Kind, observaties en andere belevenissen

De eerste juni staat hier bekend als "Internationale dag van het Kind". Eigenlijk weet ik niet hoe internationaal deze dag is, maar ik kan wel met zekerheid zeggen dat deze in voormalige Sovjet staten uitbundig wordt gevierd. Zo ook bij ons in het kindertehuis. We werden allen verwacht in de "grote zaal", deze was mooi versierd met ballonnen en bloemen van papier. Verschillende personeelsleden en andere geïnteresseerden hadden zich opgedut en ook de kinderen hadden hun mooiste kleren aangetrokken. Dit was nogal een klus, maar zoekend (naar twee dezelfde sokken zonder gaten bijvoorbeeld) en passend (wie past deze jurk en wie deze), kwamen we eruit. Zo kon iedereen netjes gekleed en gekapt verschijnen.

De lokale televisie maakte opnamen, bovendien kwam de burgemeester langs, en een man met een "hoge" functie bij de kerk. De directrice, die ik ditmaal pas voor het tweede keer zag (het is gebruikelijk in Oekraïne dat een directeur/-trice zich zelden laat zien op de "werkvloer", maar zij zijn wel bij iedereen bekend) hield een kort zegje en daarna waren ook de andere belangrijke gasten aan het woord. Zoals dat niet mag ontbreken aan een Oekraïens feest, was er natuurlijk muziek! De kinderen hadden wat liedjes moeten instuderen, de ze nu ten gehore brachten. Verder werden er gedichten voorgedragen en twee meiden deden samen een dans. Voor mij was dit, ondanks dat ik er weinig van begreep, reuze interessant om te zien. Dit is nog eens wat anders dan in Nederland, de kinderen zingen hier gewoon in hun uppie, of in een groepje, een liedje voor publiek, hoe klein ze ook zijn. Na het feest stond de kinderen een verassing te wachten. Ze kregen als lunch allemaal een Happy Meal van Mc Donald's. Voor de kinderen het einde natuurlijk, sommige konden het haast niet geloven!

De bedden van de kinderen hadden deze dag een mooi nieuw sprei gekregen, die overigens dezelfde dag weer vervangen werd door het bekende oude sprei. Plotseling begreep ik ook waarom een aantal dagen voor "het bezoek" dat we kregen, de muren in de hal een nieuwe verflaag kregen.

Elke dag gaan we met z'n allen vier keer naar de kantine om te eten en te drinken. De kids krijgen genoeg te eten en zullen dus niet verhongeren, maar ik kan niet zeggen dat het eten hier goed is. Het is behoorlijk eenzijdig voedsel, met vrijwel geen verse groenten. Afgelopen maand hebben we twee keer salade gehad, en fruit heb ik hier al helemaal niet gezien. Over het algemeen is het boekweit, aardappels, kleffe vermicelli, soep (met deze ingredienten en kool) en kasha (een soort pap van melk en granen). De kinderen krijgen er meestal een stukje vlees of vis bij, en soms een plakje augurk. Brood wordt bij elke maaltijd gegeten en hiervan mogen de kinderen gelukkig genoeg nemen. Vegetarier is een onbekend begrip in Oekraïne en ik wordt dan ook vaak niet begrepen. De kinderen keken er echter niet raar van op, daar de twee vrijwilligers die mij voor waren (een Duitse en een Oostenrijkse) ook geen vlees aten.

Misschien is het leuk om te vertellen wat de aanleiding is geweest, waarom ik nu in Oekraïne zit. In Nederland heb ik al een aantal jaren nauw contact met Stichting Spoetnik. Dit is een Vlaardingse stichting die nu reeds tien jaar humanitaire hulp verleend aan Oekraïne. Normaliter gaan er zo'n 16 vrachtwagens per jaar (met goederen als kleding, voedsel en meubels) richting kindertehuizen, ziekenhuizen, jeugdgevangenissen etc. Mijn moeder is vaste vrijwilliger bij deze stichting en ook ik help af en toe mee met bijvoorbeeld het laden van vrachtwagens.
Wanneer je zo bezig bent met het helpen van een land, kun je er niet omheen dat je besmet wordt, met wat wij noemen "het virus". Als het land eenmaal je interesse heeft gewekt, wil je er gewoon graag naar toe, je wilt de taal leren (een flinke kluif!), de cultuur, het land en haar mensen kennen. Het is moeilijk anderen te vertellen wat mij nou zo trekt. Voor de meeste Nederlanders zijn alle Oost-Europese landen een pot nat, een grauwe armoedige boel. Het land heeft inderdaad soms harde, moeilijke kanten, maar ook zoveel mooie!. Ze vragen zich af wat ik in godsnaam hier te zoeken heb. Ik moet toegeven dat ik dat soms zelf ook niet weet. Mijn verblijf hier zet mij in ieder geval wel tot nadenken.

Wanneer ik vrije tijd heb ga ik graag naar buiten. Het straatbeeld verschilt hier natuurlijk met dat van Nederland. Wat gelijk opvalt is dat veel mensen in de stad er erg verzorgd uitzien, dat wordt erg belangrijk gevonden. Eenmaal binnenshuis, trekken de meesten hun oude kloffie weer aan. Vooral de vrouwen zijn soms net Barbiepopjes, zo modieus. De mannen hebben vaak een erg kortgeknipt "kapsel".
Dat de mensen hier een stuk kleiner zijn merkte ik tijdens een concert van een populaire Russische popgroep; hier kon ik ineens wel het podium zien!!
Ik heb nog bijna niemand met een rugzak zien lopen, afgezien van wat mensen rond het station dan. Dat het dragen van een rugzak niet charmant staat zal waarschijnlijk de reden zijn. Een vriend van mij wilde graag mijn zware rugzak dragen, een gewoonte waar ik wellicht nooit aan zal wennen. Hij vertikte het alleen om deze op zijn rug te dragen, wat natuurlijk het meest comfortabel is, omdat het "niet bij zijn outfit paste". Wat je hier wel ziet zijn kleine handtasjes, maar vooral plastic tasjes, ondermeer van Hugo Boss en Calvin Klein tot BMW. Deze worden verkocht op de markt en vooral de merknaam die op zo'n tasje gedrukt staat is denk ik van groot belang.

In de hoofdstraat van Dnipropetrovsk ziin wel veel (nieuwe) dure winkels te vinden, maar natuurlijk is het maar een klein percentage van de bevolking die hier iets kan kopen. Bovendien is er eigenlijk geen middenklasse in Oekraïne. Waar het meest verhandeld wordt zijn de dagelijkse markten en bazars, hier bruist het dan ook van het leven. Je kunt hier werkelijk van alles kopen, maar het is vooral interessant om rond te kijken, ook al heb je niets nodig. Veel mensen zijn druk in de weer en de zongebruinde, getekende gezichten, zomerse kleding, kleurrijke voedsel en -hoofddoekjes vagen het grauwe, kille beeld van Oekraïne weg.

Mijn verse groenten en fruit haal ik op de markt of in de supermarkt; er zijn twee varianten, de grote self-service en de kleinere met personeel achter een toonbank. Ik geef de voorkeur aan de eerste, daar ik dan wat meer op mijn gemak kan kijken. Ook kun je terecht bij de vele kiosken die er zijn. Dingen als brood, erg belangrijk voedsel voor dit land, en vele soorten zoete broodjes, sap, maar ook veelal prullaria, worden verkocht in deze kiosken.
Op veel plaatsen verkopen (oude) vrouwen de oogst van de datcha. Vaak verkopen zij ook ingemaakte champignons en gedroogde vis. Deze vrouwen staan de hele dag naast hun emmertje aardbeien, kersen, tomaten of appels, in de hoop op wat extra inkomsten. Ondanks de lagen make-up, is de armoede in Oekraïne duidelijk zichtbaar.

Het centrum van Dnipropetrovsk is net als dat van Kiev, in de weekends afgesloten voor verkeer en veel mensen bevinden zich dan ook op straat. Het leven speelt zich echt buiten af, zeker 's avonds. Vrijwel de meeste mensen wonen in flats en aangezien deze meestal niet zo groot zijn, is dit niet zo verbazingwekkend. Gelukkig zijn er genoeg parken in de stad, waar het als het lekker weer is druk is. Als je op je sandalen een dagje door de stad wandelt, zijn je voeten aan 't eind van de dag pikzwart. De Oekraïense wegen zijn naast dat ze vaak erg slecht zijn, ook erg stoffig. Je ziet hier af en toe fietsen, maar wat toch het meest opvalt zijn de "marsjroetka's". Dit is een minibus, met nummer, die een bepaalde route aflegt. Ze rijden behoorlijk frequent en stoppen voor je wanneer je ze aanhoudt. Je hebt ook kans dat ze doorrijden, want soms zitten ze behoorlijk vol. Deze masjroetka's zijn in tegenstelling tot tram, trolleybus en metro privébezit. Het is een goed vervoermiddel, want het is redelijk snel.

Ik ben een weekend naar Kiev geweest om wat vrienden op te zoeken. Het vinden van het juiste loket om een treinkaartje te vinden was een hele klus, aangezien heet Centraal Station momenteel verbouwd wordt. Bovendien zijn er verschillende loketten (voor lokaal en interlokaal treinverkeer), dus moet je ervoor zorgen dat je in de juiste rij gaat staan. Gelukkig had ik mijn paspoort bij me, want zonder paspoort kun je geen kaartje kopen, deze moet namelijk op je eigen naam staan. De afstand Dnipropetrovsk-Kiev is zo'n 500 km. en de reis duurt 10 uur, dus het is maar goed dat er nachttreinen gaan.

Ben vorige week onverwachts naar Krim gegaan. Samen met mijn mentor en drie vrienden zijn we 's nachts vertrokken met de auto om na 500 km. (moet wel wennen aan al die afstanden die we zomaar even afleggen) aan te komen in een dorpje in het uiterste westelijke puntje van dit grote schiereiland. We logeerden bij een stel uit Zaporozje, die de zomers doorbrengt aan de Zwarte Zee. Zij verhuren wat slaapplaatsen en de man is tevens surf- en duikinstructeur. Ik had nooit gedacht dat ik tijdens mijn verblijf in Oekraïne voor het eerst echt met flessen zou duiken. Ik vond dit erg leuk en vooral spannend omdat mijn instructies in het Russisch en in 't gebrekkig Engels en Duits gingen. Het westelijke deel van Krim is in tegenstelling tot het bergachtige zuidelijke gedeelte, vlak. Om te duiken zijn we naar een rotsachtig gedeelte gereden, waar het erg mooi was, en onderweg stond ik toch weer verbaast over de hoeveelheid afval die er toch overal ligt. Zeker wanneer je eropuit trekt om te genieten van een dagje zee, snap ik niet waar mensen de laksheid vandaan toveren om niet gewoon mee terug te nemen wat je er zelf hebt gebracht!

Aankomende woensdag zullen we met 18 kinderen die niet naar huis kunnen, vertrekken naar de Azov Zee. Zij kijken er naar uit, en samen met (ik meen twee)"waspitatels" (opvoeders), zullen we hopelijk er een mooie tijd van maken!

20 juli 2003: Kamp aan de Azov Zee en bezoek aan Odessa

De twee en een halve week aan de Azov Zee waar de kinderen, en stiekem ik ook een beetje ;), zo naar uitkeken was echt de moeite waard! Dagen voor ons vertrek werd mij al keer op keer gevraagd door de kinderen of ik mijn spullen al had gepakt. Omdat we zonder rolstoelen zouden gaan, en dus alleen met de kids die enigszins in staat zijn zelf te lopen, was het voor de tien thuisblijvers natuurlijk een grote teleurstelling. Dit lieten ze echter niet merken. Het leven in een groep maakt ze wellicht minder jaloers op anderen en het lijkt er ook op dat ze gewoon accepteren dat niet alles voor hen mogelijk is.

Het begon allemaal met de heenreis natuurlijk. We werden met z'n allen in een busje gepropt (er had werkelijk niemand meer bij gekund) en ... op naar het station! Hier begonnen we aan een treinreis van zes uur. Wij waren niet de enige kinderen in de trein die vertrokken richting Azov Zee. Volgens mij ging vrijwel iedereen naar hetzelfde kamp als wij, dat speciaal bedoeld was voor de Dnipropetrovsk regio.

In de trein radio aan, spelletjes gedaan, maar ons vooral ook verwonderd over alles wat zich buiten afspeelde; bruggen, mensen, steden, alles waar we voorbij gingen. Bedenk wel dat de treinen lang niet zo snel gaan als bij ons.
Bij het eindstation werden we opgewacht door een dame, welke later bleek de moeder van onze directrice van 't kindertehuis te zijn. Er restte ons alleen nog maar een busreisje van een halfuur. Daar onze bus en de weg die naar ons kamp leidde hun beste tijd wel gehad hadden, regende het bij elke hobbel roest. De bus was oorspronkelijk geel, maar dat was dus niet overal meer te zien.

De Azov Zee en de Krim zijn de populairste plekken voor Oekraïners om 's zomers naar toe te trekken en "uit te rusten". Waar wij verbleven, zijn langs de kust talloze sanatoria en pensionaten gevestigd waar veelal groepen kinderen de vakantie doorbrengen.

Wat mij gelijk opviel was dat de hele opzet van het kamp een communistisch initiatief was. Kan me dan ook goed voorstellen dat de pioniertjes hier gedurende de Sovjet tijd, hun pioniers-zijn en gemeenschapszin konden versterken. Op ons terrein 4 corpussen (met slaapkamers), allen exact hetzelfde natuurlijk, alleen een ander nummer. Bovendien is er altijd een medpunkt (EHBO), grote zaal en kantine waar gezamenlijk gegeten wordt.
Gelukkig verloopt alles lekker rommelig en is er genoeg ruimte voor individuele activiteiten, zodat het geheel een beetje een camping-idee krijgt, hetgeen ik persoonlijk wel kan waarderen. Strand ontzettend dichtbij, mijn kamer zelfs met een uitzicht op zee! Mijn kamer deelde ik met een meisje van 17 dat alleen gekomen was. De meeste kinderen sliepen echter met drie, vier of vijf bijeen. Dit is niet anders dan ze gewend zijn; in 't internaat hebben we ook kamers voor zes personen.

Wanneer het weer het toeliet gingen we elke dag twee keer naar het strand. Normaliter na het ontbijt en de sap om 10 uur. Tussen lunch en "polodnik" (tussendoortje om 16.00 u) is het tijd om te rusten. Anders dan in het internaat gingen nu vrijwel alle kinderen slapen, ook de oudere. Ik ging zelf ook vaak even rusten, buiten zijn maakt je lekker moe! Voor het avondeten naar het strand en 's avonds was er vaak wat te doen in de zaal, zoals miss-verkiezingen, bioscoop en verschillende opvoeringen. Dit laatste vergde natuurlijk de nodige voorbereidingen, erg leuk om bij te zijn. Vele keren werd de avond afgesloten met een disco.

Het was heerlijk de kinderen zo te zien genieten van hun vakantie. Verandering is goed voor ze, thuis is het vaak hetzelfde. De zee,maar ook elke dag een ijsje bracht ze zoveel vreugde. Een meisje had zo'n lol, zij was continu aan het gillen van plezier.
Deze twee weken zijn denk ik ook heel nuttig geweest voor mij en de waspitatels (opvoeders). Ons contact is nu heel goed. We hebben dan ook met een aantal gebarbecued en een nachtelijke duik in zee genomen.
Alleen heeft het me wel met mijn neus op de feiten gedrukt dat veel van onze kinderen roken. Ik ben geen waspitatel, dus werd het voor mij niet steeds achterlijk verbogen gehouden. Ik vind dit zorgelijk, alleen kan ik er weinig aan doen.

Twee dagen voor de terugreis naar Dnipropetrovsk ben ik voor een weekend naar Odessa gegaan. Naar Kherson met de bus om daar de nachttrein te nemen. Bij mijn vertrek uit het kamp kreeg ik een hele tas vol eten in mijn handen geduwd, door de moeder van onze directrice. Oh, die hartverwarmende gastvrijheid; zoveel dat ik het onmogenlijk alleen zou kunnen opeten. Gelukkig kwam ik een jongen op het station in Kherson tegen die mij wel wilde helpen met oppeuzelen van al dat lekkers tijdens een leuk gesprek. Voor het eerst Platzkarte gereisd, dit is een slaapplaats niet in een aparte coupe. Hoewel hierover gevaarlijke verhalen in de rondte gaan, denk ik dat deze veelal overdreven zijn. Belangrijke dingen onder mijn kleren gestopt en ik voelde me eigenlijk redelijk veilig. Voornamelijk erg aardige mensen in de buurt, en er is natuurlijk altijd de conductrice (wagondame) in de buurt.
Ik ben erg blij dat ik ook de mogelijkheid heb om te reizen, zo Oekraïne te zien en interessante mensen te ontmoeten. Voel me soms net een toerist, hoewel ik toch de meeste tijd doorbreng op mijn stekkie in Dnipropetrovsk, met de kids.

In Odessa heb ik een vriendin uit Kiev ontmoet, zij leidt daar een "zomerwerkkamp" samen met een andere Oekraïense. Met een internationaal vrijwilligersgezelschap wordt daar gewerkt aan een niet-commercieel doel. Aanvankelijk was dit doel het opruimen van het afval op de stranden van deze stad aan de Zwarte Zee. Ik weet niet de exacte reden, maar dit is niet doorgegaan (niet dat dit niet nodig was, jeetje wat een zooitje). Nu wordt het terrein van een pas verplaatst weeshuis opgeknapt.

Omdat het weekend was zijn we met een grote groep (zoveel aardige en interessante mensen bijeen!) de stad ingegaan om deze te bezichtigen. Mooie gebouwen in deze stad met een mediterrane sfeer. We werden rondgeleid in het operatheater, het pronkstuk van Odessa. Heel indrukwekkend van binnen, met vooral veel goud (denk maar aan Barok).
Naast de Opera is een park waar bruidsparen verzamelen om onder andere foto's te nemen. Blijkbaar is het de juiste tijd van het jaar, want we zijn veel pasgetrouwde stelletjes tegengekomen. Veelal met een leeftijd van 19 of 20 jaar oud.
Vlakbij de haven heb ik veel nieuwbouw gezien. Waarschijnlijk gebouwd in de laatste drie jaar, net zoals een hoop in het centrum van Kiev. Wellicht is dit opzet van de overheid; het geeft de steden een moderner en rijker uiterlijk, meer Europees misschien.

15 augustus 2003: Opknappen museum en vrijwilliger kindertehuis in Dnipropetrovsk

Het is alweer een tijdje geleden dat ik wat schreef voor deze site. Vorige keer vertelde ik over een bezoekje aan een zomerwerkkamp van een vriendin in Odessa. Ik ben een aantal dagen geleden zelf teruggekeerd van een kamp. Ik wilde dolgraag de twee weken die ik vrij had besteden aan zo'n alternatieve vakantie. Voornamelijk om wat praktisch werk te verrichten, buiten te zijn, onder jongeren uit verschillende culturen en Engels te spreken!

Het plan was om in de eerste week een oud museum op te knappen en in de tweede week ons elke dag te verplaatsen per kajak en samen met Ecologie- en Biologie studenten het landschap te verkennen en werk uit te voeren dat heel belangrijk zou zijn voor wetenschappelijk onderzoek. Alleen heeft het geen zin hierover uit te wijden, want het liep allemaal heel anders. Vanwege slechte organisatie van onze kampleider geen kajaks en geen Eco- en Bio studenten. Wel hebben we het oude archeologische museumpje opgeknapt; Dak schoongemaakt; van buiten en van binnen geverfd. Het was jammer dat er niet meer gereedschap was, nu moesten we af en toe wachten op een kwast of ladder. We hadden zoveel meer kunnen doen! Dit museum was echt het levenswerk van een oude man, Vassili. Al zo'n 50 jaar was archeologie zijn passie. Vassili heeft zoveel opgravingen gedaan, zelfs mamoetbotten. Ik kreeg een raar gevoel toen wij in het museum werkten en zomaar zijn spullen verplaatsten. De oude man liet ons, totale onbekenden, zomaar zijn hele leven binnen wandelen zonder dat hij ook maar in de buurt was.

Het museum is gevestigd in Mezyn, een klein dorp aan de rivier de Desna, in Chernikov Regio. Hier verbleven wij de eerste anderhalve week van ons kamp. Stel je dit maar primitief voor. Wij sliepen in tenten en kookten op een kampvuur. Wij hadden geen douche of toilet (dit laatste vond ik persoonlijk niet zo erg, ik heb toch liever bosjes dan een Oekraïens openbaar toilet...). De rivier was onze was- en afwasmachine.

Dit kamp heeft ons zeker veel verrassende en mooie momenten bezorgd. Zo hebben we enorm genoten van de mooie omgeving. Ik raad iedereen aan die naar Oekraïne gaat niet alleen Kiev te bezoeken, maar ook de andere kant. Het rustige leven op het platte land. Bezoek dan ook de dorpjes, waar je vrijwel altijd wel door iemand gastvrij wordt ontvangen. Ik lijk nu wel een toeristenbureau voor een land dat nog niet kennis heeft gemaakt met massaal toerisme. Misschien is dat wat het juist zo bijzonder maakt. Ik kan in ieder geval nu wel zeggen dat ik het landleven van binnenuit heb beleefd en geproefd. We hadden nauw contact met de lokale bevolking. Zo werden we uitgenodigd bij “ons omaatje” op de jaarlijkse feestdag van het dorp (de dag dat de kerk gebouwd was, Stel je niet te veel voor bij een dorpskerkje). Natuurlijk moesten we eten, eten en nog eens eten en stond zij de hele tijd in de keuken. Ach, dat arme mens, zoveel mensen over de vloer, maar ze zag er zo gelukkig uit!

De Engelse juf uit het dorpje verderop kwam ons ook een aantal keren opzoeken samen met haar leerlingen. Bedenk wel het was zomervakantie, zij was zo betrokken bij haar leerlingen en wilde ze natuurlijk in contact brengen met “ons buitenlanders”. Bovendien is het voor hun natuurlijk leuk om eens hun kennis in de praktijk te brengen.

Het Oekraïense landleven is wel heel verschillend met dat van het leven in de stad, met ieder zijn eigen problemen. In ons kamp, naast internationale vrijwilligers, ook lokale. Wij hadden twee meiden in ons midden van 21 en 26 jaar, beiden al een huwelijk achter de rug. Ira van 21 al twee jaar getrouwd geweest en twee jaar gescheiden. En dan drank... Ik weet dat Wodka en Samagon (zelfgebrouwen wodka) traditie zijn en erg belangrijk voor Oekraïners. Maar ik heb te veel mensen bij elkaar gezien die voor, tijdens en na het werk dronken rondliepen.

Als afsluiting van het kamp met de hele internationale club (maatjes uit Japan, Polen, Frankrijk en Oekraïne) gingen wij naar Kiev om de toerist uit te hangen. Kiev, de verborgen parel van Europa, zoals een Nederlandse toerist me eens zei. Hier hebben we met z’n allen gelogeerd in een “Obshtezjitje”, oftewel Dormitory voor studenten. Voor +/- 18 hrivna's heb je een bed in een kamer die je moet delen met anderen. Voor ons dus eigenlijk perfect. Dit is wellicht de beste oplossing, want de prijzen in hotels zijn schandalig hoog.

Vanuit Kiev ben ik vertrokken met de trein naar Dnipropetrovsk, met drie enorm grote tassen vol spullen voor de kids. Via Stichting Spoetnik (een humanitaire hulp organisatie, waar ik eerder al eens over vertelde), hebben we geregeld dat ik spullen als knuffels, vitaminen en een hoop ondergoed (dit was echt nodig!) aan deze kinderen kon geven. We hebben nog niet alles uitgedeeld, maar ik heb in ieder geval al een paar dikke zoenen ontvangen voor nieuw ondergoed en leuke hemdjes. Zo mooi om die blije gezichtjes te zien!

De laatste jaren is er veel verbeterd in het kindertehuis. Zo’n jaar of vier geleden was er geen geld voor fatsoenlijke verf op de muren. Nu is de situatie redelijk goed. Ik heb het idee dat met de komst van onze huidige directrice er een hoop veranderd is. Wij krijgen nu hulpgoederen als kleding uit het buitenland, via oa. kerkelijke instellingen. Ik ben blij dat een organisatie als St. Spoetnik (zie boven) haar goederen echt uitzoekt voor ze de vrachtwagen ingaan, want soms krijgen we in het internaat kleding binnen die het vervoer niet waard is. Ter duidelijkheid: een transport vanuit Nederland naar Kiev kost ongeveer tweeeneenhalfduizend euro. Om nog even verder te gaan over onze directrice Anastasia Nikolaevna. Zij weet de juiste wegen te bewandelen en heeft het zelfs voor elkaar gekregen een sponsor te vinden die een vakantie aan de Azov Zee wil bekostigen. Dat betekent dat we nog eens naar zee gaan, maar ditmaal met alle kinderen, zo'n 72.

Er zijn vier groepen kinderen in ons internaat: Jonge meisjes (van 6 t/m 12 jr.); Oude meisjes (van 13 t/m 18 jr.); Jonge jongens (4 t/m 12 jr.); Oude jongens (13 t/m 17 jr.). Elke groep heeft zijn eigen woonkamer en zijn vaste opvoeders. Ik denk dat dit laatste wel moeilijk voor de kids is, omdat er zoveel verschillende mensen in dienst zijn, met echt ieder zijn eigen regels. Zo moet bij de een iedereen in bed liggen en muisstil zijn tijdens het rustuurtje, bij de ander mogen ze rondrennen in hun kamer.

De omgang met het personeel is anders dan ik had kunnen voorzien. Daar in het begin de Russische taal een struikelblok vormde, moet ik nu wel zeggen dat de staff soms weinig hulpzaam is. Ze nemen niet altijd de moeite je dingen uit te leggen of te laten zien. Wanneer er iets gebeuren gaat hoor ik dit vaak van de kids. Vooral in het begin had ik geen idee wat ik moest, mocht of kon doen. Dit is iets waar je je overheen moet zetten, besef dus goed dat je zelf degene bent die er wat van moet maken.

Omdat ik (gelukkig! Vanwege werkloosheid.) geen baan overneem, heb ik geen vaste taken in het kindertehuis. Mijn groep is die van de jonge meisjes, maar aangezien het nu nog vakantie is en niet alle kinderen deze doorbrengen in ‘t internaat, vormen we met de huidige kids eigenlijk een grote groep. Ik vertel ze over mijn land, leer ze wat Engels, we borduren samen, en zoveel meer. Soms fungeer ik als klimrek en af en toe voel ik me geroepen om kapotte knuffels of sokken te maken. Ik merk dat ze veel voldoening krijgen als ze mij wat leren m.b.t. Russische taal. Deze kinderen die zo vaak afhankelijk zijn van anderen, doet het goed wanneer ze zelf als voorbeeld dienen. Nu ik terugkijk op mijn verblijf in het kindertehuis, bedenk ik, dat het allerbelangrijkste wat ik de kinderen kan geven, is er gewoon voor ze te zijn (Wat dat betreft ben ik blij dat ik ervoor gekozen heb om te blijven wonen in het internaat, hoewel dit wel minder vrijheid betekende en soms moeilijk was). Zij verdienen aandacht als ieder ander en vaak is kletsen, helpen of lol maken al genoeg. Wellicht voeg ik iets toe aan hun leven hier dat ze van een ander niet zouden kunnen ontvangen. Mede omdat ik nog jong ben is de kloof tussen de kinderen en mij niet zo groot als die met de opvoeders en misschien maakt het hebben van een vrijwilliger uit een ander land ze wel rijker van binnen. Mij heeft de hele ervaring in ieder geval veel rijker gemaakt. Waarschijnlijk heb ik veel meer gekregen dan zij hebben ontvangen.

Ik heb besloten mijn project af te sluiten na een periode van 4 maanden. Over drie weken ben ik al thuis, en ik zit al helemaal met mijn hoofd in Nederland. Dit is normaal natuurlijk aan het eind van een periode in een ander land, maar niet bevorderlijk voor alle tijd die me nog rest. Normaliter is 4 maanden vrij kort voor een project als het mijne, de beste tijd komt zo na 3 maanden, wanneer je goed geacclimatiseerd bent. Het is snel gegaan en ik zou nog zoveel willen doen. Maar het eind is in zicht... ik heb mijn terugreis per bus geboekt en al reeds afscheid genomen van mijn Russische leraar.

Oekraïne, wat heb je me veel geleerd!