Literatuur en tijdschriften - op onderwerp

Algemeen

  • Anna Reid,  Borderland. A Journey through the History of Ukraine,  Westview Press,  London,  2000,  Engels.
    Uitstekende kennismaking met Oekraïne in de vorm van een journalistiek verslag vol historische, politieke en culturele weetjes. Reid verbindt op knappe wijze haar reportages aan verscheidene steden en streken van Oekraïne aan diverse essentiële episodes van de Oekraïense geschiedenis. (Beschreven in Oekraïne Magazine zomer 1998.)
  • Paul ten Hove,  Schets van Oekraïne,  SPSN-O/Ten Hove,  Oosterbeek,  1998,  Nederlands.
    Een klein boekje met, zoals de titel het zegt, schetsen van Oekraïne. Met veel aandacht voor de eigenaardigheden van het dagelijkse leven: gezin, gezondheid, wonen, winkelen, enz. Met fraaie foto's van Ewout Staartjes.
  • Robert Serry,  Standplaats Kiev,  Podium,  Amsterdam,  1997,  Nederlands.
    De ervaringen van Nederlands eerste ambassadeur in Oekraïne. Nog altijd het beste Nederlandse overzichtswerk over Oekraïne. Ook in het Oekraïens vertaald.
  • Gerdo Zoon (red),  Oekraïne, land aan de Dnjepr. Een korte kennismaking,  SPSN-O,  Utrecht,  1996,  Nederlands.
    Een uitgave van de Stichting Platform Samenwerking Nederland-Oekraïne, die hiermee een handige presentatie van Oekraïne aan het grote publiek biedt. Met bijdragen over geschiedenis, politiek, dagelijks leven, reisverslagen, en schitterende foto's van Ewout Staartjes.
  • Ernst Lüdemann,  Ukraine,  Beck'sche Reihe,  München,  1995,  Duits.
    Geografische, historische en culturele feiten en een beschrijving van de economische en politieke toestand van Oekraïne.
  • René Does & Harm Ramkema (red.),  Demonen aan de Dnipr. De moeizame staatsvorming van Oekraïne,  Instituut voor Publiek en Politiek,  Amsterdam,  1994,  Nederlands.
    Overzichtelijke bundel over de problemen van Oekraïne in de eerste jaren van zijn onafhankelijkheid. Aandacht voor de politieke en economische situatie, etnische minderheden, de kerkenstrijd, en het debat over het opgeven van kernwapens.
  • Andreas Kappeler,  Kleine Geschichte der Ukraine,  Beck'sche Reihe,  München,  1994,  Duits.
    Kort, vlot overzicht van de Oekraïense geschiedenis in pocketformaat.
  • Jacques Benoist-Méchin,  Ukraine, le fantôme de l'Europe,  Editions du Rocher-Valmonde,  Monte Carlo,  1991,  Frans.
    Tot 1993 was dit kleine boekje uit 1941 het enige overzichtswerk in het Frans over Oekraïne. Hoewel op sommige vlakken verouderd is het nog steeds een uitstekende inleiding.
  • William Henry Chamberlin,  The Ukraine, a submerged nation,  MacMillan,  New York,  1944,  Engels.
    Chamberlin was in de jaren '30 verslaggever in Moskou voor de Christian Science Monitor, en een van de weinige buitenlandse journalisten die Oekraïne bezocht ten tijde van de Grote Hongersnood van 1932-1933.
  • Hugh P. Vowles,  Oekraïne. Geschiedenis van het land en zijn bevolking,  Van Holkema & Warendorp,  Amsterdam,  1939,  Nederlands.
    Vertaling van een Brits overzichtswerk dat datzelfde jaar in Londen was verschenen met de ondertitel "The essential background of one of Europe's vital problems". Aandacht voor herkomst van de Oekraïners, geschiedenis, cultuur, minderheden, West- en Sovjet-Oekraïne. Met een extra hoofdstuk over Nederlandse invloeden in Oekraïne door M.G. Schenk, journaliste van Hervormd Nederland.

Cultuur

  • Oleh, Ilnytzkyj,  Ukrainian Futurism, 1914-1930: A Historical and Critical Study,  Harvard University Press,  Harvard Series in Ukrainian Studies,  1998,  Engels.
    De futuristische kunst kreeg in Oekraïne een heel eigen karakter door zich te inspireren van de kleurrijke traditionele volkskunst. De beweging werd uiteindelijk geofferd op het altaar van Stalins socialistisch-realistische kunst. Enkele van deze kunstenaars zijn besproken in Oekraïne Magazine najaar 2002.
  • Natalie Kononenko,  Ukrainian minstrels ...and the blind shall sing,  M.E. Sharpe,  New York/Londen,  1997,  Engels.
    Over de geschiedenis van de Kobzars, traditionele blinde volkszangers in Oekraïne
  • Liudmilla Milliayeva, Tatyana Mordkova, Valery Fateye, Paul Williams,  The Ukrainian icon, 11th-18th centuries. From Byzantine sources to the Baroque,  Bornemouth/Aurora Art,  Sint Petersburg,  1996,  Engels.
    Rijk geïllustreerde Russische uitgave over de ontwikkeling van de ikonenkunst van Kiev-Roes tot de Oekraïense kozakkenstaat.
  • Ihor Sevcenko,  Ukraine between East and West: Essays on cultural history to the early 18th century,  Canadian Institute of Ukrainian Studies,  Engels.
    Deze twaalf essays bespreken hoe de uiteenlopende invloeden van West-Europa (via Polen) en het Byzantijnse rijk de Oekraïense culturele identiteit mede hebben gevormd. De Griekse beschaving van Byzantium had een grote invloed gedurende het Middeleeuwse Kiev-Rus rijk en daarna. In de vroeg-moderne tijd hadden de Renaissance, de Reformatie en de Contra-reformatie een grote impact op de Oekraïense elites, en hen dwong op een andere wijze naar hun cultuur te kijken

Diaspora

  • Vic Satzewich,  The Ukrainian Diaspora,  Routledge,  Global Diaspora series,  London,  2002,  Engels.
    Overzicht van de Oekraïense emigratie naar Noord-Amerika, die zich in drie golven voltrok: eind 19e-begin 20ste eeuw, tussen de twee wereldoorlogen, en de vluchtelingenstroom na de Tweede Wereldoorlog. De auteur bestudeert de organisatiestructuur van de Oekraïense emigranten, hoe ze reageerden op mensenrechtenschendingen in Sovjet-Oekraïne en op de onmogelijkheid om terug te keren gedurende de Koude Oorlog, hoe hun identiteit gevormd werd door een gevoel van slachterschap in reactie op beschuldigingen van oorlogsmisdaden en antisemitisme. Tenslotte vraagt Satzewich zich af of er na de onafhankelijkheid van Oekraïne nog een diaspora nodig is.
  • Ann Lencyk Pawliczko (red.),  Ukraine and Ukrainians throughout the world: a demographic and sociological guide to the homeland and its diaspora,  University of Toronto Press,  Shevchenko Scientific Society,  1994,  Engels.
  • Ann Lencyk Pawliczko (red.),  Ukraine and Ukrainians throughout the world: a demographic and sociological guide to the homeland and its diaspora,  University of Toronto Press,  Shevchenko Scientific Society,  1994,  Engels.
  • Myrna Kostash,  All of Baba's Children,  NeWest Press,  Edmonton,  1992,  Engels.
    Een "oral history" over de Oekraïense ethnische identiteit in Canada, toegespitst op het plaatsje Two Hills ('Kalyna Country') in de West-Canadese provincie Alberta, de oudste en grootste Oekraïense nederzetting in het land. Geprezen in Canada als " the finest personal expression of ethnicity ever published in this country" (Calgary Herald). Kostash schreef een vervolg voor de volgende generatie: All of Baba's great grandchildren: ethnic identity in the next Canada (Heritage Press/Prairie Centre for the Study of Ukrainian Heritage, Saskatoon, 2000).
  • Myrna Kostash,  Bloodlines: A Journey Through Eastern Europe,  NeWest Press,  Edmonton,  1991,  Engels.
    Autobiografisch verslag van een reis naar Oekraïne door een schrijfster die worstelt met haar Oekraïens-Canadese nationaliteit.
  • Harold Troper & Morton Weinfeld,  Old Wounds. Jews, Ukrainians and the Hunt for Nazi War Criminals in Canada,  PEngelsuin Books Canada,  Toronto,  1988,  Engels.
    De moeizame verhouding tussen de Joodse en Oekraïense minderheden in Canada.
  • Michael Ewanchuk,  Hawaiian Ordeal Ukrainian Contract Workers 1897-1910,  Michael Ewanchuk,  1986,  Engels.
    Het schrijnende verhaal van Oekraïense dagloners die zich lieten verleiden om op de suikerrietplantages van Hawaii te werken, hun verschrikkelijke vier maanden lange bootreis langs Kaap Hoorn, en de mensonterende werkomstandigheden op het eiland.
  • John Kolasky,  Shattered Illusion: the History of Ukrainian Pro-Communist Organizations in Canada,  Peter Martin Association,  Toronto,  1979,  Engels.

Fictie

  • Anatoliy Dimarov, Yevhen Hutsalo, Olena Zvychayna,  A Hunger Most Cruel: The Human Face of the 1932-1933 Terror-Famine in Soviet Ukraine,  Language Lanterns Publications,  Saskatchewan,  2002,  Engels.
    Drie novelles van Oekraïense auteurs (twee uit Oekraïne en een émigrée) vertellen over de Honger-genocide die Stalin in 1932-1933 tegen Oekraïne ontketende. Een literaire aanvulling op het groeiend aantal historische en journalistieke teksten over de hongersnood.
  • Jonathan Safran Foer,  Alles is verlicht,  Ambo/Anthos,  Amsterdam,  2002,  Nederlands.
    Een roman als een drietrapsraket. De eerste verhaallijn is het relaas van de Joods-Amerikaanse hoofdpersoon, Jonathan Safran Foer genaamd, die in Oekraïne het spoor van zijn voorouders zoekt. Hij wordt begeleid door de Oekraïense gids Alex Pertsjov, die het verhaal in een hilarisch verhaspeld taaltje presenteert. Daardoorheen vertelt de auteur de geschiedenis van de joodse sjtetl Trachimbord en zijn uiteindelijk tragische ondergang. "De wereld is vol verhalen, ze moeten alleen verteld worden",
  • Andreï Kourkov,  Le Chaméléon,  Liana Levi/Seuil,  Paris,  2002,  Frans.
    Geschiedenisleraar Kolja heeft tijdens zijn speurtocht naar de geheime dagboeken van de Oekraïense dichter Taras Sjevtsjenko in de woestijn van Kazachstan allerlei opmerkelijke ontmoetingen - ondermeer met een kameleon. "Koerkov heeft iets met dieren",
  • Isaak Babel,  Alle verhalen,  Meulenhoff,  Amsterdam,  2001,  Nederlands.
    Verzameld werk van de Sovjet-Joodse schrijver uit Odessa. Bevat ondermeer de bundel Rode Ruiterij over zijn ervaringen als strijder aan de kant van de bolsjevieken in Oekraïne tijdens de burgeroorlog van 1919-1921, en zijn verhalen over Joods Odessa.
  • Askold Melnyczuk,  Ambassador of the Dead,  Counterpoint Press,  Washington DC,  2001,  Engels.
    Roman van de Oekraïens-Amerikaanse schrijver Melnyczuk over een gesettelde en geïntegreerde arts die weer geconfronteerd wordt met het Oekraïense ghetto van zijn jeugd in Boston. "Melnyczuk vertelt over het lot van de immigrant, de problemen van zijn assimilatie, en de ontgoocheling wanneer de American dream niet uitkomt." (Oekraïne Magazine herfst 2001)
  • Andrei Kurkow,  Ein Freund des Verblichenen,  Diogenes,  Zürich,  2001,  Duits.
    Een depressieve schrijver in Kiev bestelt een huurmoordenaar om hem af te maken, maar wordt ondertussen verliefd. Ook verfilmd als een Frans-Oekraïense co-produktie. In het Frans verkrijgbaar als Un ami du défunt.
  • Mykhaïlo Kotsioubynsky,  Les Chevaux de feu, ou Les Ombres des ancêtres oubliés,  Classiques slaves,  Editions L'Age d'homme,  Lausanne,  2001,  Frans.
    Klassieke pastorale vertelling uit 1911 over de onmogelijke liefde tussen Ivan en Maritsjka, twee boerenkinderen van het volk der Hoetsoels (ook Roethenen genaamd) van het KarpatEngelsebergte. De verfilming in 1965 maakte regisseur Sergei Paradzjanov in één klap wereldberoemd.
  • Andrei Koerkov,  Picknick op het ijs,  Byblos/Rainbow pockets,  Amsterdam,  2000,  Nederlands.
    Satirische roman die een absurde blik op het corrupte en criminele Kiev biedt door de ogen van een pinguin. "Zonder twijfel de beste Oekraïense roman die ons sinds de onafhankelijkheid heeft bereikt." (Oekraïne Magazine zomer 2000) Ook verkrijgbaar in het Engelsels, Frans en Duitsts.
  • Irene Zabytko,  The Sky Unwashed,  Algonquin Press,  2000,  Engels.
    De Oekraïens-Amerikaanse Zabytko bezocht begin jaren '90 in het geheim de "Dode Zone",
  • Sjolom Alejchem,  Het leven een roman. Autobiografie,  Jiddische Bibliotheek, Vassallucci,  Amsterdam,  1999,  Nederlands.
    Autobiografie van de Joodse verteller Sjolom Alejchem (1859-1916), auteur van onder meer Tevje de melkboer - beter bekend als de Broadway-hit en verfilming Fiddler on the roof - vertelt met zachtaardige zelfspot over het Joodse leven in het tsaristische Oekraïne. Verhalen van Sjolom Alejchem verschenen eerder in de bundels.....
  • Solomea Pavlychko (red.),  Two Lands, New Visions: Stories from Canada and Ukraine,  Coteau Books,  Juli  1999,  Nederlands.
    Deze bundel met verhalen van Oekraïense en Oekraïens-Canadese auteurs weerspiegelt de dilemma's waar zij in hun respectievelijke landen mee te maken hebben: de sociale en economische omwenteling in Oekraïne, en de identiteit van Oekraïense Canadezen in een multi-etnische democratie
  • Konstantin Paustovskij,  Herinneringen,  Privé Domein, Arbeiderspers,  Amsterdam,  1998-2000,  Nederlands.
    Vooral in de eerste delen van zijn autobiografie schrijft de Sovjet-Russische auteur Paustovski veel over zijn geboorteland Oekraïne, met name het tsaristische Kiev van zijn jeugd, de revolutie en de burgeroorlog in Odessa en de Krim.
  • Ed Hogan (red.),,  From Three Worlds. New Writing from Ukraine,  Zephyr Press,  Boston,  1996,  Engels.
    Deze bundel biedt een staalkaart van de literatuur van het onafhankelijke Oekraïne. Werk van tien proza-schrijvers en vijf dichters, onder wie Natalka Bilotserkevitsj - bekend uit Oekraïne Magazine najaar 2002. De meeste bijdragen zijn sterk gericht op de verschrikkingen die Oekraïne gedurende de 20e eeuw te verduren kreeg.
  • Michail Boelgakov,  De Witte Garde,  Van Oorschot,  Amsterdam,  1995,  Nederlands.
    Autobiografische roman over de burgeroorlog van 1918-1919 in Kiev. De Russische auteur Boelgakov, bekend van zijn meesterwerk De Meester en Margarita, leefde en werkte tot zijn 25e in Kiev. "Met De Witte Garde in de hand kan de lezer nog steeds de historische routes door de stad bewandelen die de hoofdpersoon Aleksei (het alter ego van Boelgakov) in het boek aflegt." (Oekraïne Magazine herfst 1999)
  • George Luckyj (red.),  Modern Ukrainian Short Stories,  Ukrainian Academic Press,  1995,  Engels.
    Vijftien verhalen van de belangrijkste Oekraïense auteurs uit de 20ste eeuw (1897-1968), onder wie Vasyl Stefanyk, Mykhaylo Kotsyubynsky, Valeriy ShevchukTweetalige Oekraïens-Erngelse uitgave.
  • Gregor von Rezzori,  Memoirs of an anti-semite,  Vintage paperbacks,  1991,  Engels.
    Novelle in vijf verhalen over de moeizame betrekkingen met Joden - inclusief zijn vrouw. Schetst een mooi beeld van Czernowitz (nu Tsjernivtsi) in de Noordelijke Boekovina gedurende het interbellum, toen het nog Roemeens grondgebied was.
  • Leo Tolstoy,  The Sebastopol Sketches,  PEngelsuin Classics,  Londen,  1986,  Engels.
    Als jonge officier in het Russische leger beleefde de later zo gevierde schrijver van de werken Oorlog en Vrede en Anna Karenina de Krim-oorlog van dichtbij. Hij nam actief deel aan de verdediging van de strategische havenstad aan de Zwarte Zee. Met zijn notities wilde hij zijn vaderland vertellen over de ontwikkelingen achter het front.
  • Serge Lentz,  Vladimir Roubaïev ou les provinces de l'irréel,  Editions Robert Laffont,  Paris,  1985,  Frans.
    Prachtig magisch-realistisch epos dat zich afspeelt in het tsaristische Oekraïne van de 19e eeuw.
  • Mykhailo Kotsiubynskyi,  Shadows of Forgotten Ancestors,  Libraries Unlimited,  Ukrainian Classics in Translation,  vol. No. 4.,  Westport, Connecticut,  1981,  Engels.
  • Tarass Chevtchenko,  Oeuvres choisies,  Uitgeverij Dnipro,  Kiev,  1978,  Frans.
    Tweetalige Frans-Oekraïense uitgave met tekeningen, schetsen en schilderijen van Oekraïne's volksdichter Taras Sjevtsjenko.
  • Nikolai Gogol,  Avonden op een dorp bij Dikanka / Mirgorod,  Van Oorschot,  Amsterdam,  Nederlands.
    Hoewel hij tot de allergrootsten van de Russische literatuur behoort, kwam Mykola Hohol - zoals hij eigenlijk heette - uit Oekraïne. "Wie de volksgeest van de Oekraïners wil leren kennen, kan die vinden in zijn eerste werken: Avonden op een hoeve in Dikanka, en Mirgorod, dat ook het populaire kozakkenepos Taras Boelba bevat." (Oekraïne Magazine voorjaar 2002, ter gelegenheid van zijn 150e sterfdag) Verscheidene van deze verhalen zijn ook opgenomen in de bundel Spookverhalen (Rainbow pockets, Amsterdam, 1999).
  • Anatoli Rybakov,  Het zware zand,  Nederlands.
    Kroniek van een Joods gezin in Oekraïne vanaf het begin van de 20e eeuw. Van de auteur van Kinderen van de Arbat.
  • Henryk Sienkiewicz,  With Fire and Sword,  Engels.
    Monumentaal epos van meer dan Duitszend pagina's, ook wel omschreven als "de Poolse Gone with the Wind". Sienkiewicz, auteur van Quo Vadis en Nobelprijswinnaar in 1905, beschrijft de overlevingsstrijd van het koninkrijk Polen tegenover de opstand van de Oekraïense kozakkenhetman Bohdan Chmelnietski in de 17e eeuw. De Oekraïners komen er hier niet al te best af, vandaar dat het boek bij hen nooit populair was. De Pools-Oekraïense verfilming van dit boek uit 1998 ontketende kritiek in beide kampen. Voor de Oekraïense tegenhanger van dit historisch-literaire thema kunt u terecht bij Taras Boelba van Nikolai Gogol.

Geschiedenis 20st eeuw

  • George O. Liber,  Soviet Nationality Policy, Urban Growth, and Identity Change in the Ukrainian Ssr 1923-1934,  Cambridge University Press,  Augustus  2002,  Engels.
    Met het stimuleren van de Oekraïense taal en identiteit poogde het Sovjetbewind in de jaren '20 en begin '30 haar legitimiteit in Oekraïne te versterken. Tegelijk met dit beleid ging in Sovjet-Oekraïne de industrialisatie en de urbanisatie met rasse schreden vooruit. Dit leidde tot de vorming van een moderne en stedelijke Oekraïense identiteit, aldus Liber, en was voor Stalin dan ook reden om zijn nationaliteitenbeleid drastisch om te gooien.
  • Shimon Redlich,  Together and Apart in Brzezany: Poles, Jews, and Ukrainians, 1919-1945,  Indiana University Press,  Bloomington,  2002,  Engels.
    Aan de hand van archieven, vraaggesprekken met vroegere inwoners en de herinneringen uit zijn eigen kindertijd schetst Redlich, een specialist in de geschiedenis van het Oost-Europese jodendom, een beeld van de Joodse, Poolse en Oekraïense gemeenschappen in het Oost-Poolse stadje Brzezany in Galicië vóór, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. Het leven in het vooroorlogse Polen, de Sovjet-annexatie in 1939, de nazi-bezetting en de oorlog, tot de "bevrijding" door het Rode Leger in 1945 worden bezien vanuit de uiteenlopende perspectieven van de drie gemeenschappen in Brzezany (thans Berezjani in Oekraïne).
  • Roman Szporluk,  Russia, Ukraine and the break-up of the Soviet Union,  Hoover Institution Press,  Stanford CA,  2000,  Engels.
    De auteur zoekt de oorzaak in het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in de problematische verhouding tussen haar twee grootste delen, Rusland en Oekraïne. De verklaring daarvoor zoekt hij ver in het verleden: de parallel lopende natievorming in de twee landen, de eenwording van Oekraïne in 1939-1945, en het onvermogen van de Sovjetleiding om een oplossing voor de moeizame Russisch-Oekraïense relaties te vinden.
  • Vincent Shandor,  Carpatho-Ukraine in the Twentieth Century. A political and Legal History,  Harvard University Press,  1998,  Engels.
    Karpato-Oekraïne (ook wel Roethenië genaamd) was tussen de twee wereldoorlogen de meest oostelijke provincie van Tsjechoslowakije. Vikentii Shandor was toen officieel vertegenwoordiger van dit gebied bij de federale regering in Praag. In zijn mémoires beschrijft hij uit eigen ervaring de politieke omwentelingen die zijn land in de 20e eeuw heeft meegemaakt: het was achtereenvolgens een Habsburgse provincie tot 1918, vervolgens Tsjechoslowaaks gebied onder de naam "Subkarpatisch Roethenië",
  • Hiroaki Kuromiya,  Freedom and terror in the Donbas: a Ukrainian-Russian borderland, 1870s-1990s,  Cambridge University Press,  Russian, Soviet and post-Soviet studies,  1998,  Engels.
    Geschiedenis van het steppEngelsebied tussen Oekraïne en Rusland. Van oudsher was dit een kozakkEngelsebied, later bleef het een toevluchtsoord voor vrijheidslievenden. Daarom werd het extra zwaar getroffen door de Stalin-terreur.
  • Pavel & Anatoli Sudoplatov,  Special Tasks.The memoirs of an unwanted witness - a Soviet spymaster,  New York/Toronto/Londen,  1995,  Engels.
    Spectaculaire mémoires van de Oekraïense Sovjet-spion Pavel Soedoplatov. Hij vermoordde in 1938 de Oekraïense nationalistische leider Jevhen Konovalets in Rotterdam (beschreven in Oekraïne Magazine zomer 1998), organiseerde de moord op Trotski, en leidde de Sovjet-atoomspionage in de VS. Na Stalins dood werd hij zelf opgesloten en gemarteld.
  • Stephen Velychenko,  Shaping identity in Eastern Europe. Soviet Russian and Polish accounts of Ukrainian history, 1914-1991,  St. Martin's Press,  New York,  1993,  Engels.
  • David R. Marples,  Stalinism in Ukraine in the 1940s,  St. Martins's Press,  New York,  1992,  Engels.
    Onderzoek naar de economische en sociale problemen in Sovjet-Oekraïne, met name tijdens de Tweede Wereldoorlog. Marples vergelijk de collectivisatie van de landbouw in Oost-Okraïne met die in het westen van het land een decennium later.
  • Roman Solchanyk (red.),  Ukraine: from Chernobyl' to sovereignty: a collection of interviews,  St. Martin's Press,  New York,  1992,  Engels.
    Voorwoord van Norman Stone, vertaald uit het Oekraïens.
  • Alexandre Skirda,  Les Cosaques de la liberté. Nestor Makhno, le Cosaque de l'anarchie et la guerre civile russe. 1917-1921,  Jean-Claude Lattès,  Paris,  1985,  Frans.
    Een hagiografie van de Zuid-Oekraïense anarchist en bendeleider door zijn apologeet Alexandre Skirda, de Franse historicus van het anarchisme.
  • Petro Grigorenko,  Memoirs,  W.W. Norton,  Londen/New York,  1984,  Engels.
    Autobiographie van een Oekraïense boerenzoon die achtereenvolgens communist was, getuige van de Grote Hongersnood en de Stalin-terreur, legerofficier in het Verre Oosten en aan het Oekraïense front, generaal, dissident, pleitbezorger van de Krim-Tataren, gekverklaard, en banneling in de VS.
  • Jurij Borys,  Sovietization of Ukraine, 1917-1923: the Communist doctrine and practice of national self-determination,  Canadian Institute of Ukrainian Studies,  Canadian library in Ukrainian studies,  Edmonton,  1980,  Engels.
    Oorspronkelijk verschenen als een proefschrift in Stockholm, 1960
  • Kenneth C. Farmer,  Ukrainian nationalism in the post-Stalin era: myth, symbols and ideology in Soviet nationalities policy,  Nijhoff,  Studies in Contemporary History,  vol. vol. 4,  Den Haag,  1980,  Engels.
  • Taras Hunczak (red.),  The Ukraine, 1917-1921: a study in revolution,  Harvard University Press,  Harvard Ukrainian Research Institute,  Cambridge (Massachusetts),  1977,  Engels.
    Bundeling van bijdragen voor een conferentie in 1968 van historici over uiteenlopende aspecten van de bolsjevistische machtsovername in Oekraïne.
  • Victor Kravchenko,  Ik verkoos de vrijheid. Het persoonlijk en politiek leven van een Sovjet functionaris,  Uitgeverij H. Nelissen,  Amsterdam,  1948,  Nederlands.
    Kravtsjenko maakte in Oekraïne de bolsjevistische revolutie, de Stalin-terreur en de Grote Hongersnood van 1932-1933 aan den lijve mee. In 1945 liep hij over naar het Westen. Zijn mémoires werden een van de bekendste boeken uit de eerste jaren van de Koude Oorlog.
  • P. Arsjinof,  Geschiedenis der Machno-beweging,  Anarchistische uitgeverij De Boemerang,  Amsterdam,  1935,  Nederlands.
    Machno wordt weergegeven als de grote libertair-communistische strijder. Arsjinof was Machno's metgezel tijdens diens ballingschap in Parijs. Herdrukt in 1983 bij De Zwarte Bibliotheek, Haarlem, als: Arsjinof, Frans Lodewijkx, Henk Eikeboom, Geschiedenis van de Machno-beweging. Anarchistische praktijk in de Oekraïne, 1918-1921.
  • Uitgave van het Landelijk Werk-Comité Dr. O. Schabert.,  Hoe lang nog?,  Uitgeverij Stemerding,  Rotterdam,  Nederlands.
    Vertaling van de Duitstse brochure Und Gott schweigt...? door E.E. Dwingers. Zeer anti-communistisch reisverslag in romanvorm van een Duitstse communistische ingenieur in de Sovjet-Unie. Hij bezoekt in Oekraïne de Dnjeprostroj-waterwerken en Duitstse dorpen die door de Grote Hongersnood zijn getroffen, en valt van zijn marxistische geloof. Met een studie over hongerend Rusland in 1937 van Dr. F.J. Krop, Hervormd predikant te Rotterdam en voorzitter van het Werk-Comité
  • Anna M. Procyk,  Russian nationalism and Ukraine: the nationality policy of the Volunteer Army during the Civil War,  Canadian Institute of Ukrainian Studies,  Engels.
    Over de houding van de tsaristische Witten tegenover het nationaliteitenvraagstuk tijdens de burgeroorlog van 1917-1921 tegen de bolsjevieken. De Witten hielden vast aan een ondeelbaar Rusland, en konden het daardoor niet eens worden met de Oekraïense nationalisten. Dat heeft uiteindelijk tot hun nederlaag geleid.
  • Michael Palij,  The Ukrainian-Polish Defensive Alliance, 1919-1921: an aspect of the Ukrainian revolution.,  Canadian Institute of Ukrainian Studies,  Engels.
    Studie over de moeizame verhouding tussen het herboren Polen en de wankele Oekraïense staat in 1919-1921. Met ruime aandacht voor de oorlogen tussen Polen en Oekraïne, tussen Oekraïne en Sovjet-Rusland, en tussen Sovjet-Rusland en Polen in deze periode.

Geschiedenis tot 1917

  • Paul Robert Magocsi,  The Roots of Ukrainian Nationalism. Galicia as Ukraine's Piedmont,  2002,  Engels.
  • Andrew Wilson,  The Ukrainians: Unexpected Nation,  Yale University Press,  New Haven / London,  2000,  Engels.
    Zeer uitvoerig onderzoek naar de wortels van de Oekraïense identiteit. "The Ukrainians is een rijke vindplaats van vaak tegenstrijdige visies, opvattingen, meningen rond het verleden van de jonge Oekraïense staat" (Oekraïne Magazine winter 2001).
  • Orest Subtelny,  Ukraine: a history,  University of Toronto Press,  2000,  Engels.
    Stevig naslagwerk van meer dan 800 pagina's over de geschiedenis van het Oekraïense volk (in Oekraïne en daarbuiten), met vooral aandacht voor de 19e en 20e eeuw.
  • Paul Robert Magocsi,  A History of Ukraine,  University of Washington Press,  Seattle,  1998,  Engels.
    Kloek standaardwerk over de geschiedenis van Oekraïne. Goed geschreven en verluchtigd met veel documenten, ooggetuigenverslagen en andere primaire bronnen.
  • Paul Kerr,  The Crimean War,  Macmillan,  London,  1998,  Engels.
    Rijk geïllustreerd boek ter begeleiding van een Britse tv-documentaireserie over de Krim-oorlog van 1853-1856 van Rusland tegen Groot-Brittannië
  • Michel Cadot & Emile Kruba (red.),  Les Cosaques de l'Ukraine,  Presses de la Sorbonne nouvelle,  Paris,  1995,  Frans.
  • Michael Hamm,  Kive, A portrait. 1800-1917,  Princeton University Press,  New Jersey,  1993,  Engels.
    Historisch overzicht van Kiev in de loop van de 19e eeuw, toen het uitgroeide van een klein stadje tot een grote metropool van het Russische rijk. De nadruk ligt op de diverse etnische groepen van de stad: Joden, Polen, Russen, én Oekraïners.
  • Peter Engelslund,  The Battle of Poltava. The Birth of the Russian Empire,  Victor Gollancz,  London,  1992,  Engels.
    Krijgsgeschiedenis over de slag bij Poltava in 1712 tussen tsaar Peter de Grote en koning Karel XII van Zweden, die gesteund werd door de Oekraïense kozakken van hetman Mazepa.
  • Zenon E. Kohut,  Russian centralism and Ukrainian autonomy: imperial absorption of the Hetmanate, 1760s-1830s,  Harvard University Press.,  Monograph series / Harvard Ukrainian Research Institute,  1988,  Engels.
  • John Basarab,  Pereiaslav 1654: a historiographical study,  Canadian Institute of Ukrainian Studies,  University of Alberta, Edmonton,  1982,  Engels.
    Hebben de Oekraïners met het verdrag van Perejaslav de Russische tsaar als hun meester erkend? Of was het een overeenkomst tussen gelijke partijen, die door Moskou is geschonden? Basarab onderzoekt alle interpretaties door de eeuwen heen: kronieken van de kozakken, historici van de 17e tot de huidige eeuw, en Sovjet-historiografen.
  • Alan Fisher,  The Crimean Tatars,  Hoover Institution Press,  Stanford,  1978,  Engels.
    Standaardwerk over de Krim-Tataren, die eind 18e eeuw door Rusland zijn onderworpen en door Stalin massaal gedeporteerd. Pas sinds de perestrojka kunnen ze terugkeren naar hun vaderland: zie hierover Oekraïne Magazine voorjaar 1999.
  • Roger Hallu,  Anne de Kiev, reine de France,  Universitá Cattolica Ucraina,  Rome,  1973,  Frans.
  • Richard G. Klein,  Ice-age hunters of the Ukraine,  University of Chicago Press,  1973,  Engels.
    Over de allereerste oerbewoners van het huidige Oekraïne.
  • R.L.V. ffrench Blake,  The Crimean War,  Leo Cooper, Pen & Sword Books Ltd,  Londen,  1971,  Engels.
    Helder geschreven beknopte uiteenzetting over de Krim-oorlog. De auteur, een Britse militair, bekijkt de ontwikkelingen hoofdzakelijk vanuit de Britse kant, zonder oog te verliezen voor de rol van Fransen en de Turken. De Russen komen in mindere mate aan bod. Met diverse landkaartjes van de belangrijkste veldslagen en bijzonder aardige pentekeningen. Opmerkelijk interessant ook voor niet-militair onderlegde lezers.
  • Elie Borschak, René Martel,  Vie de Mazeppa,  Calmann-Lévy,  Paris,  1931,  Frans.

Hongersnood 1932-1933

  • Robert Conquest,  The Harvest of Sorrwo. Soviet Collectivisation and the Terror-Famine,  London,  2002,  Engels.
    Hét standaardwerk over Stalins collectivisatie van de Sovjetlandbouw en de Grote Hongersnood van 1932-1933, die in Oekraïne miljoenen levens eiste.
  • Lidia Kovalenko, Volodymyr Maniak, Georges Sokoloff (red,  1933, l'année noire : Témoignages sur la famine en Ukraine,  Editions Albin Michel,  2000,  Frans.
    Franse vertaling van de eerste bundel van getuigenissen over de Grote Hongersnood van 1932-1933 die ooit in Oekraïne verscheen. Maniak was nog onder het Sovjetbewind onder moeilijke omstandigheden begonnen om overlevenden te ondervragen. (Meer over de Hongersnood in Oekraïne Magazine winter 2002.)
  • Ludo Martens,  Een andere kijk op Stalin,  EPO,  Berchem,  1994,  Nederlands.
    Eerherstel voor Stalin door een Vlaamse stalinist. Bevat een hoofdstuk over de "Oekraïense holocaust" (let op de aanhalingstekens!) die het standpunt van de negationisten weergeeft. Verhalen over een georganiseerde hongersnood zijn een leugen van de bourgeoisie in haar psychologische oorlog tegen de Sovjet-Unie. De honger werd volgens Martens veroorzaakt door boerenverzettegen de collectivisatie van de landbouw, sabotage van rechtse elementen, en droogte. Emigranten en wetenschappers als Robert Conquest die iets anders durven te beweren zijn allemaal nazi's.
  • Miron Dolot,  Execution by Hunger, The Hidden Holocaust,  W.W. Norton,  London / New York,  1985,  Engels.
    Getuigenis door een overlevende van de door Stalin veroorzaakte grote hongersnood van 1932-1933 in Oekraïne

IND

  • P.J. Stahl, Maroessia,  De Ukraineesche Jeanne d'Arc,  P. Bolle,  Rotterdam,  (1910),  Nederlands.
    Stahl - pseudoniem van de Frans-Elzassische uitgever Jules Hertzel - verwerkte deze Oekraïense novelle in 1876 tot een kinderboek. Het werd in Frankrijk mateloos populair door de analogie van het verdrukte Oekraïne met de Duitstse bezetting van Elzas-Lotharingen na 1870. In 1973 herdrukt als Maroessia (Hemma Chevron, Juniorboekenclub nummer 7).

Internationaal

  • Kateryna & Roman Wolczuk,  Poland and Ukraine. A Strategic Partnership in a Changing Europe,  Royal Institute of International Affairs,  London,  2003,  Engels.
    Hoewel Polen zich steeds sterk heeft gemaakt voor Oekraïne, zijn de verwachte resultaten van het strategische partnerschap tussen de twee grootste Midden-Europese staten toch achtergebleven, oordeelt het Poolse onderzoekerspaar Wolczuk. De bilaterale samenwerking bleef achter bij de verklaringen, politieke en economische problemen liepen uiteen in de twee landen, en de relatie werd belast door de moeizame betrekkingen in het verleden. De aanstaande toetreding van Polen tot de EU dreigt de afstand alleen maar groter te maken, vrezen de auteurs.
  • Joost Lagendijk en Jan Marinus Wiersma,  Brussel-Warschau-Kiev. Op zoek naar de grenzen van de Europese Unie,  Balans,  Amsterdam,  2001,  Nederlands.
    Twee Europarlementariërs bespreken hoe ver de uitbreiding van de EU moet gaan, en of Oekraïne daarbij hoort. "Wat voor Lagendijk en Wiersma eigenlijk het grootste bezwaar lijkt op te leveren, is de band tussen Oekraïne en Rusland. Maar wij kunnen de eenzame democraten in Oekraïne een toetredingsperspectief niet ontzeggen, schrijven de auteurs." (Oekraïne Magazine voorjaar 2002)
  • Roman Solchanyk,  Ukraine and Russia: the post-Soviet transition,  Altamira Press,  2001,  Engels.
    Heldere analyse van de verhoudingen tussen de twee grootste Slavische naties, gezien vanuit het oogpunt van binnenlands, buitenlands en veiligheidsbeleid. Het succes van de staats- en natievorming van zowel Oekraïne als Rusland hangt af van de normalisatie van hun onderlinge betrekkingen, betoogt Solchanyk..
  • Margarita M. Balcameda,  On the Edge. The Ukrianian-Ventral European- Russian Security Triangle,  Central European University Press,  Budapest,  2000,  Engels.
    Een studie naar de geopolitieke verhoudingen na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie tussen Rusland, Oekraïne en de buurlanden Polen, Hongarije en Slowakije. Met aandacht voor economische, politieke, en vooral veiligheidsaspecten.
  • Anatol Lieven,  Ukraine and Russia: a fraternal rivalry,  United States Institute of Peace,  1999,  Engels.
    Lieven onderzoekt de complexe politieke en etnische verhouding tussen Russen en Oekraïners, en de pogingen om een nationale Oekraïense identiteit te vormen na drie eeuwen Russische overheersing.
  • Lubomyr, Hajda (red),  Ukraine in the world, Studies in the international relations and security structure of a Newly Independent State,  Harvard University,  Harvard papers in Ukrainian Studies. Ukrainian Research Institute.,  1998,  Engels.
    Bundel van wetenschappelijke artikelen die ingaan op Oekraïne's geo-strategische positie en zijn betrekkingen met buurlanden en regio's over de hele wereld.

Joden in Oekraïne

  • Vladimir Khanin,  Documents on Ukrainian Jewish Emigration,  International Specialized Book Service.,  November  2002,  Engels.
    Deze bronnenpublicatie uit Oekraïense archieven maakt deel uit van een Israëlisch onderzoeksproject naar de "aliyah bet",
  • Henry Abramson,  A prayer for the government. Ukrainians and Jews in revolutionary times, 1917-1920,  Harvard Series in Ukrainian Studies,  Harvard,  1999,  Engels.
    Onderzoek naar een paradoxale relatie. Terwijl in de chaos en anarchie van de burgeroorlog Joden werden aangevallen en vermoord, kende de Oekraïense Nationale Republiek van Simon Petljoera juist ongekende burgerlijke rechten toe aan de Joodse gemeenschap en andere minderheden. Er kwam een ministerie voor Joodse zaken en het Jiddish werd als officiële taal erkend. Petljoera werd later evenwel door een Jood vermoord uit wraak voor de pogroms.
  • Rita Ostrowskaja,  Jews in the Ukraine,  Art Data,  1996,  Duits.
    Dit fotoboek legt het verdwijnende Joodse leven in Oekraïne vast.
  • Rita Ostrowskaja,  Juden in der Ukraine. 1989 - 1994.,  Hatje/Cantz Verlagsgemeinschaft,  1996,  Duits.
    Dit fotoboek legt het verdwijnende Joodse leven in Oekraïne vast.

Kinderboeken

  • Magda Buckinx,  Nergens thuis,  DKS,  Pantheonreeks,  vol. nr 102,  Antwerpen,  1996,  Nederlands.
    Jaroslav woon in Oekraïne bij zijn Oma. Als hij na vijf jaar naar zijn ouder in Vlaanderen gaat, moet hij heel erg wennen aan het andere leven daar.
  • Rogier Nieuwboer (vertaler),  Sprookjes uit de Sovjet-Unie: Sprookjes uit de Oekraïne, Wit Rusland en Moldavië,  Uitgeverij Radoega,  Moskou,  1990, 
  • Heidrun Hegewald,  Het huisje in de Want. Een volkssprookje uit de Oekraïne,  Omniboek,  Den Haag,  1976,  Nederlands.
  • Irmhild & Hilmar Proft,  De Zonneroos. Sprookjes uit de Oekraïne,  N. Kluwer,  Deventer,  1970,  Nederlands.
  • J. Wasnetsov,  De Korenaar. Een Oekraïens sprookje,  Uitgeverij voor Literatuur in Vreemde Talen,  Moskou,  1960,  Nederlands.
    De haan Chantecler vindt een korenaar en bewerkt het graan helemaal in zijn eentje tot pasteitjes. De muisjes Hip en Hop willen hem daarbij niet helpen - maar ze krijgen dan uitendelijk ook geen eten.
  • J. Ratsjow, N. Aenmey,  De want in de sneeuw: een volkssprookje uit de Oekraïne,  Uitgeverij voor Literatuur in Vreemde Talen,  Moskou,  1956,  Nederlands.

Literatuur

  • George Luckyj,  The Anguish of Mykola Hohol, a.k.a. Nikolai Gogol,  Canadian Scholars Press,  1998,  Engels.
    In deze biografie legt de Canadese literatuurhistoricus Luckyj de nadruk op Gogol's Oekraïense achtergrond, en de gespleten identiteit die daaruit voortkwam voor deze "Russische" schrijver.
  • Anna-Halja Horbatsch (red.),  Die Ukraine im Spiegel ihrer Literatur: Dichtung als Überlebensweg eines Volkes,  Brodina-Verlag,  Reichelsheim,  1997,  Duits.
    (Uit het Oekraïens vertaald) De Duitstse letterkundige en vertaalster Oekraïens presenteert al enkele jaren literatuur en literatuurhistorische werken uit Oekraïne aan het Duitststalige publiek. Deze bundel is een samenvatting van het werk dat zij in Oekraïne heeft opgespoord.
  • Pauline de Bok,  Steden zonder geheugen. In het voetspoor van Isaak Babel,  Meulenhoff,  Amsterdam,  1996,  Nederlands.
    Journaliste De Bok reisde voor dit boek langs de plaatsen in Oekraïne die de Sovjet-joodse auteur Babel beschreef tijdens de campagnes van het Rode Leger in de burgeroorlog. Daarbij zoekt ze de sporen op van de ooit zo levendige Joodse cultuur in dit deel van Europa.
  • George Luckyj,  Literary politics in the Soviet Ukraine, 1917-1934,  Duke University Press,  Durham / London,  1990,  Engels.
    Het literaire leven in de eerste jaren van Sovjet-Oekraïne: van cultureel réveil tot stalinistische gelijkschakeling.
  • Pavlo Zaitsev,  Taras Shevchenko: A Life,  University of Toronto Press,  1988,  Engels.
    vertaald uit het Oekraïens
  • George G. Grabowicz,  Towards a History of Ukrainian Literature,  Harvard University Press,  Cambridge, USA,  1981,  Engels.
  • George Luckyj,  Shevchenko and the Critics, 1861-1980,  Canadian Institute of Ukrainian Studies,  Toronto,  1980,  Engels.
    Bundel wetenschappelijke artikelen over Oekraïne's nationale poëet uit de 19e eeuw.
  • Myron Korduba, Omelan Pritsak, Ivan Krypjakevyc, Myhajlo Hrusevskyj,  Littérature historique soviétique-ukrainienne: compte-rendu 1917-1931,  Harvard University Press,  Harvard Committee on Ukrainian studies, Harvard series in Ukrainian studies (Herdruk 1972),  vol. vol. 10,  Warszawa,  1968,  Frans.
  • Clarence Augustus Manning,  Ukrainian Literature: Studies of the Leading Authors,  Ukrainian National Association,  Jersey City,  1944,  Engels.
  • Elie Borschak,  L'Ukraine dans la littérature de l'Europe occidentale,  Dijon,  1935,  Frans.

LOK

  • Neal Ascherson,  Zwarte Zee,  Atlas,  Amsterdam,  1996,  Nederlands.
    Geschiedenis, cultuur, literatuur, mythes, archeologie, oceanologie van het Zwarte-Zeegebied en de volkeren en beschavingen in de regio. Wat Oekraïne betreft veel aandacht voor o.a. Odessa en de Krim. (NB: omslag vermeldt als auteursnaam "Asherson")

Nederland en Oekraïne

  • Sietske Hobbelink,  Oekraïners in Nederland. Een onderzoek naar de perceptie en beleving van Oekraïners van cultuurverschillen en interculturele problemen met Nederlanders.,  Wetenschapswinkel Sociale Wetenschappen,  i.o.v Stichting Oost-Europa Kring Utrecht,  Utrecht,  1998,  Nederlands.
  • Sariek N. Van Reenen,  Wodka ontmoet koektrommel: omgaan met Oekraïners zakelijk en privé,  Wetenschapswinkel Sociale Wetenschappen,  Stichting Oost-Europa Kring Utrecht,  Utrecht,  1996,  Nederlands.
  • R. de Glee,  Zakendoen in Oekraïne: een andere cultuur. Een onderzoek naar de factoren die de zakelijke communicatie tussen Nederlandse en Oekraïense managers beïnvloeden,  Wetenschapswinkel Sociale Wetenschappen,  i.o.v Stichting Oost-Europa Kring Utrecht,  Utrecht,  1996,  Nederlands.
  • Jaap Ekhart,  Van Groningen tot Oekraïne. Verslag van een speurtocht naar de tien buitenlandse fabrieken van Willem Albert Scholten,  Egbert Forsten & Profiel,  Veenkoloniaal Museum Veendam,  Nederlands.
    Speurtocht naar het aardappelimperium van de Groninger Scholten die in Ternopil een aardappelfabriek opbouwde. "De speurtocht naar de initiatieven van een Nederlands grootindustrieel uit vroeger tijden levert een mooi verhaal op",

Polen en Oekraïne

  • Peter J. Potichnyj (red.),  Poland and Ukraine: past and present,  Canadian Institute of Ukrainian Studies,  Canadian library in Ukrainian studies,  Edmonton,  1980,  Engels.

Politiek

  • Jürgen Roth,  Der Oligarch. Vadim Rabinovich bricht das Schweigen.,  Europa Verlag/Rowohlt,  Hamburg / Wien,  2002,  Duits.
    Dit portret van de Oekraïens-Israëlische oligarch Vadim Rabinovitsj begint als een meeslepende schelmenroman. "Helaas biedt Roth geen Duitsdelijk beeld van de verhoudingen tussen oligarchen en machthebbers in Oekraïne." (Oekraïne Magazine winter 2001)
  • Mikhail A. Molchanov,  Political Culture and National Identity in Russian-Ukrainian Relations,  Texas A&M University Press,  2002,  Engels.
  • Katerina Wolczuk,  The Moulding of Ukraine. The Constitutional Politics of State Formation,  Central European University Press,  Budapest,  2001,  Engels.
    Over de moeizame staatsvorming van de jonge Oekraïense staat die nog op zoek is naar zijn nationale identiteit. De nadruk ligt op de moeizame debatten onder presidenten Kravtsjoek en Koetsjma over een nieuwe grondwet, die uiteindelijk in 1996 werd aangenomen.
  • Jan Germen Janmaat,  Nation-building in post-Soviet Ukraine. Educational policy and the response of the Russian-speaking population,  Universiteit van Amsterdam,  Nederlandse Geografische studies.,  ed. Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap, Utrecht/Faculteit van Sociale en Gedragswetenschappen,  2000,  Engels.
  • Taras Kuzio,  Ukraine: Perestroika to independence,  St. Martin's Press,  New York,  2000,  Engels.
    Studie naar de overgang van glasnost en perestrojka naar de breuk met Moskou en volledige onafhankelijkheid, met aandacht voor politieke en maatschappelijke ontwikkelingen, onafhankelijke politieke partijen, de communistische partij, buitenlandse betrekkingen en militaire kwesties, met oog voor de bredere Sovjetcontext.
  • Paul Kubicek,  Unbroken ties. The state, interest associations and corporatism in post-Soviet Ukraine,  University of Michigan Press,  Ann Arbor,  2000,  Engels.
    Onderzoek naar de verhoudingen tussen staat en economische belangEngelsroepen, met name arbeid, kapitaal en landbouw. De arbeidersbeweging is volgens zwak en gecoöpteerd door de staat, terwijl de industriëlen en de landbouwcollectieven grote politieke invloed hebben. Dit systeem van staatscorporatisme bevoordeelt de oude élites terwijl nieuwkomers gemarginaliseerd worden. Daarom krijgt de civil society geen kans en is de overgang naar democratie en markt nog niet voltooid, stelt de auteur.
  • Paul D'Anieri, Robert Kravchuk & Taras Kuzio,  Politics and society in Ukraine,  Westview Press,  1999,  Engels.
    De auteurs houden zich bezig met de vraag waarom hervormingen zo langzaam zijn doorgevoerd na de onafhankelijkheid in 1991, en hoe die veranderingen succesvoller kunnen verlopen
  • King Banaian,  The Ukrainian Economy Since Independence,  Edward Elgar Pub.,  1999,  Engels.
    Een studie over de post-Sovjet economie van Oekraïne, met aandacht voor de Central Banking, politieke invloed op het economische proces, inflatie en hyperinflatie, industriële ontwikkeling en privatisering. De auteur was een jaar in Oekraïne als technisch adviseur verbonden aan de Nationale Bank om er een research afdeling voor research op te zetten.
  • Bohdan Nahaylo,  The Ukrainian Resurgence,  Hurst,  London,  1999,  Engels.
    Uitvoerig verslag door een oud-journalist van Radio Free Europe van het Oekraïense onafhankelijkheidsstreven in de nadagen van de Sovjet-Unie.
  • Taras Kuzio (red.),  Contemporary Ukraine. Dynamics of Post-Soviet Transformation,  M.E. Sharpe Publishers,  New York / London,  1998,  Engels.
    Bundel wetenschappelijke artikels over de opbouw van de Oekraïense staat. De auteurs stellen dat democratie en een markteconomie niet kunnen bestaan zonder staatsinstellingen.
  • Anatoliy Grytsenko,  Civil-military relations in Ukraine. A system emerging from chaos,  Center for European Security Studies,  Harmnoie papers nummer 1,  Groningen,  1997,  Engels.
  • Taras Kuzio,  Ukraine under Kuchma: Political reform, Economic transformation and security policy in Independent Ukraine,  St. Martin's Press,  New York,  1997,  Engels.
    Oekraïne was de eerste ex-Sovjetrepubliek die een vreedzame machtswisseling doormaakte van president Kravtsjoek naar zijn gekozen opvolger Koetsjma. Kuzio onderzoekt hoe dit proces verliep en welke invloed dit had op 's lands beleid.
  • Konstiantyn Morozov,  Above and Beyond: From Soviet General to Ukrainian Statebuilder,  Ukrainian Research Institute Publications,  Harvard,  1996,  Engels.
    Mémoires van de eerste Oekraïense minister van defensie, die een nationaal leger vormde uit de resten van het Sovjetleger op Oekraïens grondgebied. Binnen een jaar leidde hij het tweede grootste leger van Europa en het derde grootste nucleair arsenaal ter wereld. Morozov is een voorvechter van de Oekraïense soevereiniteit - opmerkelijk voor een Rus uit het oosten van het land die zelf geen woord Oekraïens sprak!
  • Alexander Motyl,  Dilemmas of Independence. Ukraine after Totalitarianism.,  Council on Foreign Relations Press,  1993,  Engels.
    Over de uitdagingen en problemen voor een totalitaire ex-Sovjetrepubliek en haar élite om krachtdadige veranderingen door te voeren die tot de vorming van een nationale identiteit, een rechtsstaat, een democratie en een civil society moeten leiden.
  • Romain Yakemtchouk,  L'indépendance de l'Ukraine,  Institut Royal des relations internationales,  Brussel,  1993,  Frans.
  • Mon Vanderostyne,  Oekraïne onafhankelijk. Moeder Rusland, we willen opnieuw weeskinderen worden,  Standaard,  Brussel,  1992,  Nederlands.
    Bundeling van reportages over de onafhankelijkheid van Oekraïne die eerder in het Vlaamse dagblad De Standaard zijn verschenen.

Reisboeken

  • Lonely Planet Russia, Ukraine & Belarus,  Lonely Planet,  2002,  Engels.
  • Evelyn Scheer, Gert Schmidt,  Die Ukraine entdecken. Zwischen den Karpaten und dem Schwarzen Meer,  Trescher Verlag,  2001,  Duits.
  • Meredith Dalton,  Ukraine (Culture Shock!),  Graphic Arts Centre Publishing Centre,  2001,  Engels.
  • Von Odessa bis Kertsch. Die Ukrainische Schwarzmeerküste und die Krim,  Wostok Verlag,  2000,  Duits.
  • Ben G. Frank,  A Travel Guide to Jewish Russia & Ukraine,  Pelican,  1999,  Engels.
  • Mathieu Braunstein,  Guide Autrement. Odessa, Yalta et la Crimée,  Editions AUtrement,  1997,  Frans.

Religie

  • Borys A. Gudziak,  Crisis and reform: the Kyivan Metropolinate, the Patriarchate of Constantinople, and the Genesis of the Union of Brest,  Harvard University Press,  Harvard Series in Ukrainian Studies, Harvard Ukrainian Research Institute,  2001,  Engels.
    Studie over het ontstaan van de Unie van Brest (1596), die tot het ontstaan van de Grieks-katholieke of Uniatenkerk leidde. Daarbij erkende een meerderheid van de Roetheense (West-Oekraïense) gelovigen het gezag van de paus in Rome, terwijl ze hun eigen orthodox-byzantijnse kerkriten behielden.
  • A.F Zamaleev, V.A. Zots,  Denkers van het Kiëvse Rusland,  Maastrichts Centrum voor de Russische Taal en Cultuur,  Postbus 2030, 6201 CC Maastricht,  2001,  Nederlands.
    Over de ontwikkeling van de Oud-Russische ideeënwereld in de 10e-13e eeuw en haar betekenis. Dit werk, dat in 1981 bij de Staatsuniversiteit van Kiev verscheen, volgt de invoering van het christendom, de botsing met heidense tradities, de leer van de kloosterorden, en het ontstaan van de vroeghumanistische traditie in de Slavische Middeleeuwen.
  • Frans Hoppenbrouwers,  Oekraïne, de gespleten natie. Kerkelijke ontwikkelingen rond het begin van een nieuw millennium,  Stichting Communicantes,  Nijmegen,  2001,  Nederlands.
  • Max J. Okenfuss,  The Rise and Fall of Latin Humanism in Early-Modern Russia: Pagan Authors, Ukrainians, and the Resiliency of Muscovy.,  Pilgrim Press,  1997,  Engels.
    Tussen 1650 en 1789 kwam ook Rusland in contact met de Verlichting - wat Okenfuss het Latijnse humanisme noemt, dat met name via Oekraïense geestelijken doordrong.
  • Ursula Maria Schuver,  De Unie van Brest, 1596. Boeiende periode uit de Oekraïense katholieke kerk,  Van Aelst,  Maastricht,  1969,  Nederlands.
  • Stepan Tomasjiwskyj, Petro Kurinnyj, Ursula Maria Schuver,  De kerk in de Oekraïne vóór de komst van Moskou,  Bibliotheca Alphonsiana,  Leuven,  1960,  Nederlands.
  • T.O. Hylkema,  De geschiedenis van de Doopsgezinde Gemeenten in de oorlogs- en revolutiejaren 1914 tot 1920,  N.V. Boekdrukkerij G. Hovens Greve,  Steenwijk,  (begin jaren '20),  Nederlands.
    Met deze brochure zocht Hylkema, doopsgezinde dominee in Giethoorn, steun voor de van oorsprong Nederlandse Doopsgezinden (ook Mennonieten genaamd) die zich in de 18e eeuw in Zuid-Oekraïne en andere delen van het Russische hadden gevestigd. Tijdens de Oktoberrevolutie en de burgeroorlog hadden zij zwaar te lijden van de aanvallen van de bolsjevieken en de milities van de anarchist Machno.
  • André Partykevich,  Between Kyiv and Constantinople: Oleksandr Lototsky and the quest for Ukrainian Autocephaly,  Church Studies Papers,  Canadian Institute of Ukrainian Studies,  Engels.
    Over de wedergeboorte van de Oekraïense orthodoxe kerk tijdens de korte periode van onafhankelijkheid in 1917-1921. Oleksandr Lototski, die toen minister voor godsdienstzaken was, was de drijvende kracht achter het herstel van de autocefale kerk (die vervolgens in de emigratie werd gedwongen) en de herkenning van haar zelfstandige status binnen het orthodoxe christendom.
  • Bohdan R. Bociurkiw,  The Ukrainian Greek Catholic Church and the Soviet state (1939-1950),  Canadian Institute of Ukrainian Studies,  Engels.
    Beschrijft hoe het Stalinistische bewind de Griek-katholieke kerk na de Sovjetbezetting van West-Oekraïne onderdrukt en tenslotte uitschakelde. Genaseerd op een groot aantal bronnen in de Sovjet-Unie, het Oekraïense verzet, de diaspora, het Vaticaan, en op gesprekken met overlevenden.

Strips

  • Boucq & Jérôme Charin,  Duitsvelsmond,  Casterman,  2000,  Nederlands.
    Een Oekraïense wees uit de Tweede Wereldoorlog wordt door de KGB aan de Zwarte Zee opgevoed en begin jaren zestig in New York als een superspion zonder eigen identiteit ingezet - totdat hij zich dankzij de bovennatuurlijke krachten van een Lakota-Indiaan weet te bevrijden van zijn meesters.
  • Pellejero & Zentner,  El Silencio de Malka,  Ediciones Glénat Espa  na,  Barcelona,  1995,  Nederlands.
    Een joodse familie emigreert uit de sjtetl in het West-Oekraïense Bessarabië om in Argentinië een nieuw leven op te bouwen. Om op de hoeve te helpen creëert de vader een Golem, een kunstmens van klei - met rampzalige gevolgen. Alph-Art prijs voor de beste buitenlandse strip in Frankrijk in 1996.
  • Paul TEngels,  vrienden van Igor Steiner,  Casterman,  Wordt Vervolgd romans,  1989,  Nederlands.
    De hoofdrolspeler is een joodse avonturier die tijdens de burgeroorlog in Oekraïne met de bolsjevieken maar vooral voor zichzelf strijdt. Met bijrollen voor Lenin, Trotski en Simon Petljoera, de leider van de onafhankelijke Oekraïense Nationale Volksrepubliek in 1919. Uitvoerig historisch voorwoord over de revolutie en de burgeroorlog in het Russische Rijk en in Oekraïne.
  • Arno & Bocquet,  Anton Six,  L'Echo des Savanes/Albin Michel,  Paris,  1987,  Frans.
    1946, het grensgebied tussen Polen en Oekraïne. Anton Six, een Amerikaans-Joodse spion, infiltreert in de Weerwolven, oud-SS'ers die zich staande pogen te houden tegenover het Rode Leger en Oekraïense nationalistische partizanen. Een wat warrig verhaal in een intrigerende setting.
  • Crissé & Natacha,  De Krim 1920,  Armonia,  1986,  Nederlands.
    Goedkope avonturenstrip speelt zich af tijdens de burgeroorlog op de Krim, waar een tsaristische officier van het Witte Leger van generaal Denikin aan het Rode Leger tracht te ontkomen.

Taalcursussen

  • Lonely Planet Ukrainian Phrasebook (Ukrainian Phrasebook, 2nd Ed),  Lonely Planet,  2002,  Engels.
  • Linda Hodges, George Chumak,  Hippocrene Language and Travel Guide to Ukraine (Language and Travel Guides),  Hippocrene Books,  2000,  Engels.
  • Ukrainian: Pimsleur Language Program (met audiocassettes),  Pimsleur International Inc,  1998,  Engels.
  • Olena Bekh, James & Jane Dingley,  : A Complete Course for Beginners,  McGraw-Hill/Contemporary Books,  1997,  Engels.
  • L. Hrabovsky,  Ukrainian Engelslish/Engelslish Ukrainian Practical Dictionary With Menu Terms,  Hippocrene Books,  1994,  Engels.
  • Hryhorij Panczuk,  L'ukrainien parlé,  Louvain, Centre d'études ukrainien en Belgique,  1968,  Frans.

Tsjernobyl

  • Piers Paul Reed,  Alarm! Het verhaal van Tsjernobyl,  Standaard,  Antwerpen,  1994,  Nederlands.
    Journalistiek verslag van de ramp, de gevolgen voor de bevolking, de overheidsmaatregelen, en de invloed op de maatschappelijke ontwikkelingen in de Sovjet-Unie. Een van de beste "niet-technische" overzichten over Tsjernobyl.
  • Zhores Medvedev,  The Legacy of Chernobyl,  W.W. Norton & Company,  New York,  1992,  Engels.
    Standaardwerk van de Sovjetwetenschapper en -dissident Medvedev over de nucleaire catastrophe van 1986 in Tsjernobyl. Wetenschappelijk verantwoord en toch leesbaar.

Tweede Wereldoorlog

  • Jan T. Gross,  Revolution from abroad. The Soviet conquest of Poland's Western Ukraine and Western Belorussia,  Princeton University Press,  2002,  Engels.
    Over de bezetting en Sovjetisering van West-Oekraïne na het Hitler-Stalin pact van 1939 tegen Polen.
  • Andy Dougan,  Dynamo Kiev. Sterven voor de eer van het vaderland,  Balans,  Amsterdam,  2001,  Nederlands.
    Het ongelooflijke verhaal van een Oekraïense voetbalploeg die tijdens de Tweede Wereldoorlog gedwongen werd te spelen tegen de Duitstse bezetters... en won. Schrijnende beschrijving van Kiev onder de nazi's, die de Oekraïners uitbuitten, uithongerden en tot slaven maakten. Gezien die omstandigheden misstaat de klacht van de auteur dat de Oekraïners hun stem niet verhieven tegen de executies van Joden in Babi Jar. Ook een misskleun is dat Dougan Oekraïense collaborateurs steevast "de nationalisten" noemt.
  • Waldemar Lotnik, Julian Preece, Nine Lives,  Ethnic Conflict in the Polish-Ukrainian Borderlands,  Serif Date Publisher,  2001,  Engels.
    De mémoires van een strijder van het Poolse verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog, die felle gevechten voerde tegen de Oekraiense partizanen van de nationalistische UPA.
  • Maria Savchyn Pyskir,  Thousands of Roads. A memoir of a young woman's life inb the Ukrainian Underground during and after World War II,  McFarland & co,  Jefferson NC,  2001,  Engels.
  • Tadeusz Piotrowski (red.),  Genocide and Rescue in Wolyn: Recollections of the Ukrainian Nationalist Ethnic Cleansing Campaign against the Poles during World War II,  McFarland & Company,  Jefferson, North Carolina,  2000,  Engels.
    Getuigenissen van Poolse inwoners van de provincie Wolyn, die na de Sovjetbezetting van 1939 en de nazi-invasie van 1941 het doelwit werden van etnische zuiveringen door nationalistische Oekraïense partizanen vanaf 1943.
  • Constanze Werner,  Kiew, München, Kiew. Schicksale Ukrainischer Zwangsarbeiter,  Buchendorfer,  2000,  Duits.
    Interviews met voormalige dwangarbeiders uit Kiev en omgeving die tijdens de Tweede Wereldoorlog in München tewerk waren gesteld: over hun leven in gevangenschap, maar ook over hun huidige - vaak slechte - levensomstandigheden. Dit onderzoek is samen met een begeleidende documentairefilm gemaakt in opdracht van het gemeentebestuur van München, dat tegenwoordig een zusterstad van Kiev is.
  • Taras Hunczak,  On the Horns of a Dilemma: The Story of the Ukrainian Division Halychyna,  University Press of America,  April  2000,  Engels.
    Volgens de auteur zaten jonge Oekraïners tijdens de Tweede Wereldoorlog klem in een "no-win situation": van de Sovjet-Unie verwachtten ze weinig goeds na de hongergenocide van 1932-33, dus verkozen ze het Duitstse leger met de hoop dat ze zich niet politiek zouden laten gebruiken. Hunczak beschrijft de in april 1943 "Galicië"-divisie als een front-eenheid die enkel aan militaire operaties deelnam tegen het Rode Leger en tegen communistische partizanen in Slowakije en Joegoslavië. In mei 1945 gaven ze zich over aan het Britse leger.
  • Alexander Dallin,  Odessa, 1941-1944: a case study of Soviet territory under foreign rule,  Center for Romanian Studies,  Iasi/Oxford/Portland,  1998,  Engels.
    Odessa was een van de grootste steden van Oekraïne en van de Sovjet-Unie die tijdens de Tweede Wereldoorlog werd bezet: niet door de Duitstsers, maar door de Roemenen. Dallin onderzoekt het Roemeense régime en hoe het verschilde met de Duitstse praktijken.
  • Yudka Kalman, M. Rosine De Dijn, J.W.M. Lieferink,  De vlucht van Yudka Kalman, 1941-1950,  Icarus,  Antwerpen,  1995,  Nederlands.
    Het relaas van een overlevende van de jodenvervolging die vanuit Oekraïne naar België wist te ontkomen.
  • David Starodinski, Anne Stoffel,  Het getto van Odessa. De vernietiging van de Joodse gemeenschap in de Oekraïne,  SUA,  Amsterdam,  1992,  Nederlands.
  • Wolodymyr Kosyk,  L'Allemagne national-socialiste et l'Ukraine,  Pulications de l'Est Européen,  Studies in Modern European History,  Paris,  1986,  Frans.
    Monumentaal werk over de effecten van de nazi-expansie voor Oekraïne en de Oekraïners. Terwijl de Duitstsers het gebied enkel als Lebensraum en wingewest zagen, groeide volgens Kosyk het Oekraïense onafhankelijkheidsstreven, ook al bleef het nationalistische verzet verdeeld.
  • Peter J. Potichnyj, Yevhen Shtendera,  Political thought of the Ukrainian underground, 1943-1951,  Canadian Institute of Ukrainian Studies,  Edmonton,  1980,  Engels.
  • Vasyl Markus,  L'incorporation de l'Ukraine subcarpathique à l'Ukraine soviétique, 1944-1945,  Leuven,  1956,  Frans.
  • Franz Obermaier,  Oekraïne. Het land der zwarte aarde,  Uitgeverij Westland,  Amsterdam,  1943,  Nederlands.
    Bijzonder fout overzichtswerk uit de Tweede Wereldoorlog over Oekraïne: anti-joods, anti-Pools, anti-Russisch en anti-bolsjevistisch. Dit uit het Duitsts vertaalde boek paste in het kader van de nazi-campagne om Germaanse kolonisten naar de op de Sovjet-Unie veroverde gebieden aan te trekken. (Over de nazi-kolonisatie uit Nederland in bezet Oekraïne, zie Oekraïne Magazine voorjaar 2001.)
  • Het Oosten roept!,  Nederlandsche Oost Compagnie,  1942,  Nederlands.
  • H.C. van Maasdijk,  Nederlandsche mogelijkheden in het Oosten,  Nederlandsche Oost Compagnie,  1942,  Nederlands.
  • Richard Landwehr,  Fighting for Freedom: The Ukrainian Volunteer Division of the Waffen-SS,  Engels.
    Het verhaal van de 14e Waffen-Grenadier Division der SS vanaf haar ontstaan tot haar overgave in 1945. Met veel zeldzame foto's.
  • Zoia Mateevna Smirnova-Medevedeva,  The road to Stalingrad. Memoirs of a Woman Machine Gunner,  New Military Publishing,  Nepean Canada,  Engels.
    Verhaal van een jonge en overtuigde communiste over haar ervaringen in de strijd tegen de oprukkende Nazi-Duitstsers. Zij was vooral betrokken bij de verdediging van Odessa en Sevastopol.
  • Tadeusz Piotrowski,  Vengelseance of the Swallows: memoir of a Polish Familiy's Ordeal under Soviet Aggression, Ukrainian Ethnic Cleansing and Nazoi Enslavement, and their Immigration to America,  McFarland & Company,  Jefferson, North Carolina,  Engels.
    De auteur vertelt het verhaal van zijn familie in oost-Polen tijdens de Tweede Wereldoorlog leed onder de Sovjet-bezetting, de nazi-invasie en de acties van oekraïense nationalistische partizanen.