Oekraïne Magazine - Kwartaalkronieken

2004 2003

Kwartaalkroniek voorjaar 2004 - fragmenten

(Uit: Oekraïne Magazine Voorjaar 2004)

Geboorte

22 januari - Een meisje van 11 uit Charkiv is de jongste moeder van Oekraïne geworden. Zij beviel na een keizersnede van een gezonde jongen van 8,5 pond. De vermoedelijke vader is een 26-jarige buurman die op de vlucht is geslagen. Hij riskeert drie jaar cel wegens gemeenschap met een minderjarige.

Media

28 januari - Een rechter in Kiev beveelt de sluiting van de krant Silski Visti, die verbonden is aan de oppositionele Socialistische Partij, wegens antisemitisme. De oppositie klaagt over het "totalitaire" regeringsbeleid tegenover onafhankelijke media.
Veel waarnemers menen echter dat de beslissing van het hof terecht was. In het gewraakte artikel stond dat de joden in Oekraïne de economie en de media beheersen. Ook zouden ze schuldig zijn geweest aan de hongersnood van 1932-1933, de Stalin-terreur en de nazi-bezetting.

Boekverbranding 1

4 februari - Schrijvers en uitgevers gooien boeken op een brandstapel in het centrum van Kiev, uit protest tegen de hoge BTW op boeken. Daardoor is het voor de verarmde bevolking te duur om Oekraïense boeken te kopen. De betogers protesteren ook tegen de concurrentie van goedkope Russische boeken, hetgeen de culturele overheersing van het Russisch alleen maar zal versterken.

Pijplijn

4 februari - Na lang touwtrekken besluit Kiev dat het de Odessa-Brodi pijplijn zal gebruiken om Kaspische olie naar Midden-Europa te vervoeren. Moskou had sterke druk uitgeoefend om de leiding in omgekeerde richting te gebruiken, om Russische olie naar Odessa te pompen (zie Oekraïne Magazine 2003/4).
Vice-premier Andrej Kljoejev zegt dat er dit jaar zeker nog vier miljoen ton olie door de pijplijn zal vloeien. Polen wil dat de EU ook bij het project betrokken wordt.

Spionage

19 februari - Generaal Valeri Kravtsjenko van de geheime dienst SBU onthult in een radio-interview in Berlijn dat de overheid leden van de oppositie en zelfs ministers laat schaduwen. President Koetsjma, die dan net voor een staatsbezoek in Duitsland aankomt, ontkent in alle toonaarden.
Wanneer het onafhankelijke Radio Kontinent het interview met Kravtsjenko enkele dagen later in Oekraïne wil uitzenden, gaat de zender opeens om onverklaarbare redenen uit de lucht.

Witwassen

27 februari - De Financial Action Task Force (FATF) heeft Oekraïne geschrapt van zijn "zwarte lijst" van landen die onvoldoende meewerken bij de bestrijding van het witwassen van illegaal verkregen geld. De FATF zal wel nauwlettend in het oog houden of Kiev ook maatregelen tegen witwassen daadwerkelijk invoert. Oekraïne werd in februari 2003 op de zwarte lijst gezet. (zie Oekraïne Magazine 2003/1)

Treinroof

29 februari - Schrootdieven stelen de oudste lokomotief van het land uit een open-luchtmuseum in Donetsk. De daders gebruikten een hijskraan van een staatsbedrijf en valse documenten die moesten bewijzen dat de trein naar een nieuwe locatie moest worden overgebracht. De 15 ton zware lokomotief was de eerste die ooit in Sovjet-Oekraïne was gebouwd.
Metaaldiefstal is een plaag in Oekraïne. Een week eerder was een elf meter lange stalen brug in West-Oekraïne gestolen, waardoor een dorpje geheel van de buitenwereld werd afgesloten.

Oscars

1 maart - De film Chernobyl Heart van de Amerikaanse filmmaker Maryann DeLeo wint de Oscar voor de beste korte documentaire. De film volgt kinderen in het gebied die hartklachten hebben opgelopen als gevolg van de kernramp in Tsjernobyl in 1986, en toont het werk van de Ierse NGO Chernobyl Children's Project (www.adiccp.org).

Kwartaalkroniek winter 2003 - fragmenten

(Uit: Oekraïne Magazine Winter 2003)

Advertentiewet

15 september - Alle advertenties in kranten, radio, tv en op reclameborden moeten voortaan in het Oekraïens zijn, zo besluit het parlement in Kiev. De Russische minderheid klaagt over discriminatie en meent dat media in het overwegend Russischtalige Oost-Oekraïne hard zullen worden getroffen. Voorstanders stellen echter dat veel media in Oekraïne, met name radiozenders, toch al de Russische taal voortrekken.

Stankoverlast

24 september - Hoofdstedelingen die overlast veroorzaken doordat ze boerderijdieren in hun woningen houden, kunnen voortaan op een fikse boete rekenen. De veterinaire dienst van Kiev reageert daarmee op de vele klachten over de stank van de viervoeters. Ook komen vaak meldingen dat de dieren slecht behandeld worden. Particulieren in de hoofdstad houden zo'n 3000 varkens, 500 koeien en een duizendtal geiten op de balkons van appartementen en de binnenplaatsen van woonblokken.

Computerkrakers

27 september - Ruim 300 computerverslaafden doen in Zaporizja mee aan het kampioenschap pc's vernietigen. De deelnemers kunnen zich in drie categorieën uitleven: toetsenbord werpen, computermuis schoppen, en de "creatieve vernietiging" van beeldschermen. Veel deelnemers zeiden dat ze zich beter voelden nadat ze hun uitrusting hadden gemold. Ironisch genoeg was de hoofdprijs voor de winnaars een nieuwe computer.

Internet

7 oktober - Het aantal Oekraïners dat internet gebruikt is vorig jaar met 250% toegenomen, aldus het Staatscomité voor communicatie en informatisering. Het zijn er nu 3,1 miljoen, ofwel 6,4% van de bevolking, vooral in de hoofdstad Kiev. 37% heeft toegang tot internet op kantoor, 22% surft thuis, en 21% in bibliotheken en internetcafé's.

Corruptie

7 oktober - Oekraïne staat op de 111e plaats van de jaarlijkse corruptie-index van het onderzoeksinstituut Transparency International, tussen Soedan en Zimbabwe. Het overzicht is geen objectieve meting van de corruptiegraad - aangezien dit lastig vast te stellen is - maar registreert hoe zakenlui, analysten en de eigen bevolking de corruptie in 133 landen ervaren. Naar aanleiding van het onderzoek waarschuwt John Herbst, de Amerikaanse ambassadeur in Kiev, dat corruptie Oekraïne's integratie in de EU en de NAVO zal hinderen.

Irak

29 oktober - Zeven Oekraïense soldaten raken gewond bij een hinderlaag in Zuid-Irak. Tijdens een nachtelijke patrouille worden drie mijnen tot ontploffing gebracht onder de twee troepentransportwagens van het konvooi. Vervolgens openen de aanvallers het vuur met bazooka's en lichte wapens. Volgens de Iraakse politie zijn de daders uit het buitenland. Tot dusver zijn in Irak drie Oekraïense militairen omgekomen: twee bij ongelukken en een door zelfmoord.

Leeuwarden

5 december - In Friesland en Groningen zijn vijf mensen aangehouden wegens mensensmokkel, aldus Justitie in Leeuwarden. Zij hebben sinds mid-jaren negentig honderden, mogelijk zelfs duizenden mensen uit Oekraïne en Wit-Rusland naar Nederland gesmokkeld. De bendeleider, een zakenman uit Joure, beloofde zijn "klanten" werk en onderdak in Friesland. Maar bij aankomst kregen ze één hotelovernachting, daarna vroegen ze vaak asiel aan.

Liberia

8 december - Met een krappe meerderheid stemt het parlement in met president Koetsjma's voorstel om een vredesmacht van 350 man naar Liberia te sturen. Het voorstel was al tweemaal gestrand op het verzet van de communisten, socialisten en centrum-rechtse oppositie.

Kwartaalkroniek najaar 2003 - fragmenten

(uit: Oekraïne Magazine najaar 2003)

NAVO-vliegtuigen

12 juni - Frankrijk, Duitsland en tien andere NAVO-lidstaten gaan Oekraïense AN-124 Roeslan-vrachtvliegtuigen - de grootste ter wereld - leasen voor militaire transporten. De overeenkomst geldt tot 2010, wanneer de eerste Europese Airbus-toestellen klaar moeten zijn. Spanje weigert mee te doen, na de ramp met een Oekraïens toestel in Noord-Turkije waarbij 62 Spaanse militairen omkwamen.
(zie Oekraïne Magazine zomer 2003)

Etnische zuiveringen

11 juli - Presidenten Kwasniewski en Koetsjma gedenken de bloedige strijd tussen Polen en Oekraïners 60 jaar geleden in de West-Oekraïense regio Volhynië, dat tot de Tweede Wereldoorlog deel uitmaakte van Polen. Bij aanvallen en etnische zuiveringen over en weer kwamen toen zeker 60.000 Polen en tot 20.000 Oekraïners om.
De twee staatshoofden wonen een ceremonie bij in het dorp Pavlivka, waar Oekraïense partizanen op 11 juli 1943 de Poolse inwoners in een kerk opsloten en levend verbrandden. Een dag eerder namen de parlementen in Kiev en Warschau - na felle discussies in beide landen - een gezamenlijke verklaring aan waarin de gebeurtenissen "een tragedie voor beide naties" werden genoemd.
(Meer over het Pools-Oekraïense conflict in Oekraïne Magazine winter 2003.)

Ruimte-huwelijk

10 augustus - De commandant van het Internationale Ruimtestation, de Oekraïner Joeri Malentsjenko, is letterlijk in de zevende hemel. Vanuit het heelal is de Russische kosmonaut per telefoon getrouwd met zijn geliefde Jekaterina Dmitrijeva. Zijn moeder in het West-Oekraïense dorp Pavlivka vindt het ongepast: "Moest hij zonodig op de hele wereld indruk maken?"

Irak

12 augustus - De eerste Oekraïense troepen van de vijfde gemechaniseerde brigade arriveren in de zuidelijke provincie Vasit in de Poolse sector van Irak. Ze zijn belast met de bewaking van twee snelwegen naar Bagdad, munitiedepots en een 120 kilometer lang stuk grens met Iran, en moeten toezien op de veilige doorvoer van humanitaire goederen. Kiev levert met 1800 man de vierde grootste troepenmacht voor Irak, na de VS, Groot-Brittannië en Polen.
(zie ook Oekraïne Magazine zomer 2003)

Kwartaalkroniek zomer 2003 - fragmenten

(uit: Oekraïne Magazine zomer 2003)

Volkslied

7 maart - Het parlement stemt in met het voorstel van president Koetsjma voor de tekst van het volkslied, het traditionele "Oekraïne is nog niet dood". De Rada kiest uiteindelijk voor de oorspronkelijke tekst die destijds bij deze muziek werd geschreven. Een communistisch voorstel voor een tekst op de melodie van het nationale hymne van de Sovjet-Unie wordt na heftige kritiek van de nationalistische oppositie weggestemd.
In de grondwet van 1996 was de melodie van "Oekraïne is nog niet dood" al gekozen voor het volkslied, maar over de woorden bestond nog geen overeenstemming.

Kloosterkrakers

20 april - Oekraïens-orthodoxe monniken "kraken" het archief van het Staats-archeologische Instituut, dat gevestigd is in het befaamde Holenklooster in Kiev. Met hun bezettingsactie willen de geestelijken de beloofde teruggave van het volledige kloostercomplex aan de kerk afdwingen. President Koetsjma zegde vorig jaar toe dat de kerk alle eigendommen die onder het communisme in beslag zijn genomen zal terugkrijgen, maar het besluit is nog steeds niet uitgevoerd. Het bijna duizend jaar oude Holenklooster is door de UNESCO als werelderfgoed erkend.

Hacker

21 mei - De Thaise politie arresteert een vakantieganger uit Oekraïne op verdenking van internetfraude. De 25-jarige Maksim Kovaltsjoek wordt er in de VS van verdacht valse softwareprogramma's onder bedrijven te hebben verspreid, waarbij hij door middel van verborgen programmatuur kon doordringen tot de financiële bestanden van deze firma's. Zo zou hij voor honderd miljoen dollar hebben gestolen of witgewassen.

Sars

21 mei - Het stadsbestuur van Kiev neemt strenge maatregelen om een mogelijke SARS-epidemie te voorkomen. De gezondheidsdienst controleert de markten in de stad, vooral die met Chinese waren en handelaren. Op het internationale vliegveld Borispol worden alle aankomende passagiers gecontroleerd voordat ze uit het vliegtuig stappen.

Steltlopen

2 juni - Om de 2500ste verjaardag van hun stad Jevpatoria op de Krim te vieren, hebben zes mannen een estafettemarathon op stelten gelopen naar Simferopol. Ze legden de 72 kilometer in acht uur tijd af.

Kwartaalkroniek voorjaar 2003 - fragmenten

(Uit : Oekraïne Magazine voorjaar 2003)

Kernbomen

29 december - De politie in Rivne heeft op lokale markten radio-actieve kerstbomen in beslag genomen. De dennebomen waren afkomstig uit de nog altijd besmette rampgebied rond de kerncentrale van Tsjernobyl. Meteen na de ontploffing van de centrale werd een verbod op de boomkap in dit gebied afgekondigd. De verkopers in Rivne gebruikten valse papieren om de herkomst van de bomen te verdoezelen.

GOS-leider

29 januari - Op voordracht van Rusland wordt president Koetsjma tot hoofd van het Gemenebest van Onafhankelijke Staten gekozen tijdens een informele GOS-top in Kiev. Tot dusver werd het losse gezelschap van ex-Sovjetrepublieken steeds door de Russische president geleid.
Het besluit is opmerkelijk, omdat Oekraïne niet eens volledig lid van het GOS is maar slechts waarnemer. De oppositie in Kiev meent dat Koetsjma zich in Moskou's Euraziatische fuik heeft laten vangen.
Buitenlandse Zaken bezweert echter dat Kiev blijft streven naar Euro-Atlantische integratie. Maar op 23 februari gaat Koetsjma nog een stap verder in oostelijke richting, door een vrijhandelszone te vormen met Rusland, Wit-Rusland en Kazachstan.

Kerstmicrofoons

30 januari - Het Openbaar Ministerie stelt een onderzoek in na de ontdekking van afluisterapparatuur in de kantoren van twee parlementariërs van de fractie "Voorwaarts, Oekraïne". Een microfoon werd in een nep-kerstboom gevonden, een ander was in het plafond verstopt. Volgens de slachtoffers moeten de autoriteiten er achter zitten, omdat het om zeer geavanceerde apparatuur ging.

Demanjuk

4 februari - De Oekraïense Amerikaan John Demjanjuk hangt opnieuw een aanklacht wegens oorlogsmisdaden boven het hoofd, ditmaal vanuit Polen. Volgens Poolse aanklagers waren Demjanjuk en drie andere Oekraïense émigrés door de nazi's in het trainingskamp Trawniki opgeleid om Joden te vermoorden.
Demjanjuk, nu 82, was in 1988 in Israël ter dood veroordeeld omdat hij de beruchte kampbewaker "Ivan de Verschrikkelijke" zou zijn geweest. Maar het Hooggerechtshof draaide dit vonnis in 1993 terug en Demjanjuk kon terug naar de VS. Wel verloor hij vorig jaar zijn Amerikaanse staatsburgerschap nadat een rechtbank had bepaald dat hij een nazi-kampbewaker is geweest.