Oekraïne - Taal

De Oekraïense taal is een slavische taal die gebruik maakt van het cyrillische schrift. Het behoort tot de oost-slavische talen die onderdeel uitmaken van de Indo-Europese taalgroep (1).

Het Oekraïens kent als kenmerken ondermeer het gebruik van de 'h' als klank en zijn zeven naamvallen. De taal is een echte klanktaal, dit kenmerkt zich door rhytmische klanken in het gebruik.

Bijna 50 miljoen mensen spreken de Oekraïse taal. Hoewel in de moderne geschiedenis de taal werd onderdrukt en zelfs een tijd verboden is geweest, bloeit de taal sinds de onafhankelijkheid weer op. De taal werd levend gehouden door een groep nationalisten, waarvan Taras Shevchenko een van de bekendsten is, en de Diaspora.

De Machtige Dnipr De machtige Dnipr buldert en brult de wind in zijn toorn huilt en gaat tekeer Aan de grond buigt het de wilgen En blaast de golven tot grote hoogte eerste regels van Shevchenko's 'Machtige Dnipr'

Sinds de zelfstandigheid van Oekraïne is de taal aan een nieuwe opmars bezig. Niet alleen is het de officiële taal (2), ook lijken steeds meer mensen belangstelling te krijgen voor de taal. Inmiddels is het Oekraïens de leertaal op het merendeel van de scholen.

Desondanks is in Oekraïne een taalstrijd gaande, die tussen het Russisch en Oekraïens. Het Russischtalige deel van de bevolking wil het Russisch als officiële taal blijven behouden. Hoewel het Russisch als taal erkend is, is er zelfs diplomatieke bemoeienis vanuit Rusland.

Talen in Oekraïne

Russisch of Oekraïens is een veel gestelde vraag wanneer men weten welke taal voor Oekraïne te leren. Er bestaan echter nog meer talen, voor de geïntereseerden volgt hier een overzicht:

Taal	Dialecten / alternatieve namen	Regio
Hongaars	Maygar	Transkarpathië
Pools
Slowaaks
Bulgaars
Wit Russisch
Russisch
Yiddisch	Judeo-germaans
Jakati	Kayani
Karaim		De Krim
Romani, Karpatisch		Transkarpathië
Romani, Vlax	Kalderash	Oost- en West Oekraïne
Roemeens	Moldaafs	Bucovina en Zuid - Basarabia
Rusyn	Ruthenian, Carpathian, Carpatho-Rusyn
Oekraïens	Dialecten: Noord-wests, Zuidwests en Oost
Urum		Donetsk Oblast
Tosk Albanees
Grieks
Krim - Tartaars
Krimchak	Judeo-Krim Tartaars
Nogai
Gagauz
Osmaans	Turks
Gotisch	Krims-Gotisch, Ostrogotisch, Visigotisch

Tevens bestaat een Oekraïense gebarentaal.

Moedertaalsprekers per etnische groep in 2001

Groep	Aantal			Percentage moedertaalsprekers
	×1000	%		Eigen taal	Oekraïens	Russisch	Overig
Oekraïeners	37541,7	78,13		85,2	×	14,8	0,0
Russen	8334,1	17,34		95,9	3,9	×	0,2
Witrussen	275,8	0,57		19,8	17,5	62,5	0,2
Moldaviërs	258,6	0,54		70,0	10,7	17,6	1,7
Krimtataren	248,2	0,52		92,0	0,1	6,1	1,8
Bulgaren	204,6	0,43		64,2	5,0	30,3	0,5
Hongaren	156,6	0,33		95,4	3,4	1,0	0,2
Roemenen	151,0	0,31		91,7	6,2	1,5	0,6
Polen	144,1	0,30		12,9	71,0	15,6	0,5
Joden	103,6	0,22		3,1	13,4	83,0	0,5
Armeniërs	99,9	0,21		50,4	5,8	43,2	0,6
Grieken	91,5	0,19		6,4	4,8	88,5	0,3
Tataren	73,3	0,15		35,2	4,5	58,7	1,6
Roma	47,6	0,10		44,7	21,1	13,4	20,8
Azeri	45,2	0,09		53,0	7,1	37,6	2,3
Georgiërs	34,2	0,07		36,7	8,2	54,4	0,7
Duitsers	33,3	0,07		12,2	22,1	64,7	1,0
Gagauzen	31,9	0,07		71,5	3,5	22,7	2,3
overig	177,1	0,37		32,6	12,5	49,7	5,2
	48052,3	100,0			67,87	29,74	2,39

Bron: Oekraïnse volkstelling 2001 (bewerkt) - http://www.stat.lviv.ua/perepnas/ukraine

Oekraïne uitgelicht

Onder de noemer 'Oekraïne uitgelicht' is nog een aantal artikelen over de Oekraïense taal verschenen.

Is het nu Kyiv, Kyïv, Kiev, Kiew of Kieff? Correct vertalen van Oekraïense en Russische namen naar ons Latijnse alfabet is geen eenvoudige zaak. Lees de uitgebreide inleiding in deze problematiek en raadpleeg de plaatsentabel!

(De / Het) Oekraïne Is het nu De Oekraïne, Het Oekraïne of gewoon Oekraïne. Zie wat de deskundigen over dit onderwerp hebben te zeggen.

Voor meer informatie kunt u ondermeer terecht op:

• Ethnologue.com: Ukraine, o.a. met een fraaie kaart die de verspreiding van de talen in Oekraïne in beeld brengt.
• Endangered languages in Europe
• LINGUAPAX